Kalaallit Nunaat aningaasaqarnikkut unammilligassanik annertuunik nalaataqarpoq. Tamanna akisussaassuseqartumik pingaarnersiuinissamik pisariaqartitsivoq, Nunattalu karsia illersorlugu peqatigisaanik atugarissaarneq nukittorsarniassagatsigu. 2027-mut aningaasanut inatsit pillugu isumaqatigiissut aqqutigalugu Inuit Ataqatigiit ataatsimoorussamik anguniagaqarnissamut akisussaaffimmik tigusipput, suliniutinillu innuttaasut ulluinnarni inuunerannut sunniuteqartussanik aalajangersaallutik.
IA-p isumaqatigiissut atsiorpaa, isumaqatigiissummilu pingaarnersiuinerit ataatsimut taperserlugit. Pingaarnersiuinerit arlalitsigut politikkikkut anguniakkatsinnut naapertuupput: ilaqutariinnut meerartalinnut atugassarititaasut pitsaanerusut, peqqinnissaqarfik nukittunerusoq, suliffissat najukkani pilersinneqartut amerlanerusut kiisalu utoqqarnut sulerusuttunut periarfissat pitsaanerusut.
Ilaqutariinnut meerartalinnut atugassarititaasut pitsaanerusut aamma innuttaasut siunissaat
2024-mi Kalaallit Nunaanni meeqqat 684-t inunngorput. 1928-miilli aatsaat taama ikitsigisunik inunngortoqarsimavoq. 2025-mut kisitsisit siullermeerluni saqqummiunneqartut aamma 684-nik takutitsipput. Tamanna ilaqutariinnut aamma meerartaarnissamik kissaateqartunut toqqissisimanartunik pitsaasunillu atugassaqartitsinissamik pisariaqartitsinerput erseqqissarpaa.
Isumaqatigiissummi meeqqerivinnut akilersuisarnermik atorunnaarsitsinissamut piareersarnermut missingersuutit missingersuusiorfiusuni ukiumut 37 mio. kr.-nik immikkoortitsisoqarpoq. Naalakkersuisut kommunillu peqatigiillutik aaqqissuussinissamut ilusiliussapput inatsisinillu pisariaqartunik piareersaasallutik, pilersaarutillu naapertorlugit aaqqissuussineq 1. januar 2028-mi atuutilersinnaassalluni. Meeqqeriviit akeqanngitsut ilaqutariit meerartallit aalajangersimasumik aningaasartuutaasa ikilinerannut aningaasaqarnikkullu periarfissaqarnerulernerannut pingaarutilimmik alloriarnerupput.
IA-p aamma kissaatigaa ilaqutariinnut naleqqunnerusumik suliffissaqartitsinermut politikkimik suliaqarnermik nangitsisoqassasoq. Tamanna angajoqqaat tamarmik, arnaagaluarpata angutaagaluarpataluunniit, erninermut atatillugu sulinngiffeqartarnerannut atugassarititaasunik pitsaanerusunik, ilaqutariinnermut naleqqunnerusunik suliffinnik kiisalu meeraq inunngorneraniilli isumassorneqarnissaanut qanilaartuunissamullu toqqissisimanartunik sinaakkuteqarnermik ilaqassaaq. Ilaqutariit meerartaarnissamik kissaateqartut periarfissaannik pitsaasunik pilersitsinissaq, meeqqattalu inuiaqatigiittalu siunissaat pillugu ataatsimoorluta akisussaaffimmik tigusinissaq pineqarput.
Tusaannga 2027-miit 2030-mut ukiumut 2 mio. kr.-nik immikkut aningaasaliiffigineqarpoq. Aningaasat ukiup nutaap aallartinnerani atorunnaarsinneqarsinnaasut immikkut aningaasaliinikkut attatiinnarneqarput, taamaalillutillu tamanut siunnersuinermik ikiuinermillu neqeroorummik nukittorsaaqataassallutik. Inuusuttut oqaloqatigisassaqarnissamik pisariaqartitsisut ikiorneqarsinnaanissaat pingaaruteqarpoq. Isumaqatigiissummi aamma kommunini meeqqat ilaqutariillu siusissukkut ikiorserneqarnissaannut aningaasaliissutit annertusineqarput.
Peqqinnissaqarfik sulisunut innuttaasunullu pitsaanerusunik periarfissiisoq
IA-p peqqinnissaqarfimmi sulisunut atugassarititaasut pitsaanerusut aamma nunap immikkoortuini tamani peqqinnissaqarfiup sullissinerata patajaannerunissaa oqaluuserisassani siuarsarsimavai. Isumaqatigiissummi 2027-mi peqqinnissaqarfik pillugu immikkut politikkikkut isumaqatigiissusiortoqarnissaa siunnersuutigineqarpoq, tassanilu peqqinnissaqarfiup ingerlatsinikkut kukkunersiorneqarnera ilanngunneqassaaq.
Suliaqarnerup nanginnerani ilaatigut sulisunik attassiinnarnissaq, najukkani ilinniarsimasunik ilinniartitsillunilu piginnaanngorsaanissaq, sulisunut akikinnerusumik inissaqartitsinissaq kiisalu ilinniartitaanernik sumiiffinni assigiinngitsuni neqerooruteqartarnerup annertusarnissaa misissorneqassapput. Illoqarfiit anginerusut avataanni nakorsat kigutilerisutullu angallattartut pilersaarutaasumik misissuisarnissaat aamma isumaqatigiissummi sammineqassaaq.
IA-p pingaaruteqartutut isigaa Dronning Ingridip Napparsimmavissuani tarnikkut nappaatilinnut immikkoortortaq maanna sanaartorneqartoq tarnikkut nappaatilinnut tassanngaannartumik pisariaqartitsisunut tigooqqaavimmik ilaqartinneqassasoq. Isumaqatigiissummi aamma erseqqissarneqarpoq immikkoortortami tarnikkut nappaatilinnut akut modtagelse-mut tunngasut aaqqissuussinikkut sanaartornikkullu piareersarneqassasut, peqqinnissaqarfik pillugu isumaqatigiissutissamullu ilanngunneqassasut.
IA-mut pingaaruteqarpoq peqqinnissaqarfimmi politikkikkut pingaarnersiuinerit malitseqartinneqarnissaat, taamaalilluta nalilersorsinnaaniassagatsigu innuttaasunut peqqissutsimut katsorsarneqarnissamullu periarfissanut iluaqutaanersut.
Najukkani suliffissat amerlanerusut inuussutissarsiornermullu atugassarititaasut pitsaanerusut
Isumaqatigiissut naapertorlugu 2027-miit 2030-mut ukiumut 5 mio. kr.-nik aningaasaliisoqarpoq suliffeqarfinnut mikisunut akunnattumillu angissusilinnut inuussutissarsiornermik siuarsaanermut siunnersuinermullu, illoqarfinni mikinerusuni nunaqarfinnilu aamma. Suliat najukkani nukittuffinnik periarfissanillu tunngaveqassapput, Naalakkersuisut kommunillu qaninnerusumik suleqatigiinnerisigut ingerlanneqassallutik.
Najukkani suliffissanik nukittorsaanissamut inuussutissarsiornermullu atugassarititaasunik pitsaanerulersitsinissamut tamanna pingaarutilimmik alloriarneruvoq. Najukkani pissutsinik ilisimasaqarneq ataatsimoorussamik suliniutinut inuussutissarsiornermullu ineriartortitsinermut tunngaviussaaq.
Isumaqatigiissummi aamma umiarsualivinnik talittarfinnillu toqqakkanik suliniutinut pilersaarusiornissamut 10 mio. kr.-nik kiisalu nunaqarfinni najukkamilu eqqagassalerinermut aaqqiissutissanut 3,5 mio. kr.-nik pingaarnersiuisoqarpoq. Aalisarnermut piniarnermullu aamma aningaasaliisoqarpoq, ilaatigut sinerissap qanittuani aalisarneq pillugu nunatsinni isumasioqatigiinnissamut kiisalu pikkorissartitsinermut piginnaanngorsaanermullu.
Aqquserngit, ilinniartitaaneq najukkamilu pisariaqartitat
2027-mi Qasigiannguit Ilimanallu akornanni aqqut pilersinneqarsinnaanersoq pillugu pilersaarusiornissamut 2 mio. kr.-nik immikkoortitsisoqarpoq. Tamanna kommunip nammineq siunertamut aningaasaliissutigisaanut tapertaassaaq, suliniutillu sukumiisumik misissorneqarnissaanut periarfissiilluni.
Isumaqatigiissummi aamma Qasigiannguani Efterskole Villads Villadsenip naammassineqarnissaanut pilersaarusiornissamut aningaasaliissutit ilaapput. Maniitsumi Efterskolip nutaamik sananeqarnissaanut pisariaqartitsineq aamma erseqqissarneqassaaq. Ilinniartitaanermut periarfissat najukkamilu sanaartornissamut pisariaqartitat sukumiisumik nalilersorneqarnissaat pingaaruteqarpoq, suliniutit piviusorsiortumik ineriartortinneqarsinnaaqqullugit.
Utoqqaat sulinissamik toqqaasinnaasariaqarput
Isumaqatigiissut utoqqalinersiuteqartut sulisinnaasut sulisusuttullu pitsaanerusumik periarfissaqarnissaannut pingaarutilimmik alloriarneruvoq. Utoqqalinersiutit pillugit ataatsimoortumik iluarsaaqqinnermi aningaasarsiat pissutigalugit utoqqalinersiutit maannakkut ikilisarneqartarnerat aallaaviatigut atorunnaarsinneqarnissaa naatsorsuutigineqarpoq. Iluarsaaqqinnermut suliaq 2027-mi piareersarneqassaaq, 2028-miillu allannguutissanut aningaasanik immikkoortitsisoqarluni.
Utoqqaat misilittakkaminnik sulisinnaassuserminnillu inuiaqatigiinnut tunniussinertik iluaqutigisinnaasariaqarpaat, peqatigisaanillu utoqqalinersiutit ataqqinartumik isumaginninnikkullu oqimaaqatigiissumik utoqqalinissamut tunngavissiisariaqarput.
Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaata unammilligassaanik tamanik ataatsikkut aaqqiissuteqanngilaq. Atugarissaarnerup nukittorsarnissaanut, najukkani periarfissanik pilersitsinissamut inuiaqatigiittalu imminut napatinnerulernissaanut akisussaassuseqartumik tunngavissiivoq.
Inuit Ataqatigiit
