Ukiortaami oqaaseqaat

All: Inuit Ataqatigiit siulittaasuat, Múte Bourup Egede

Qaamaneq uteqqilerpoq

Asasakka nunaqqatikka, asasakka meeqqat, inuusuttut, inersimasut utoqqaallu. 

Ukiup taarnerpaaffia qaangiussimalerpoq. Qaamanerup uteqqikkiartulernera, suullu tamarmik uummariartoqqilernissaasa qalliartornerat, neriuummik qanortoq tamatsinnut pilersitsigili.

Qaamanermi neriuummik tunisisarpoq. Ukiumilu qaangiussimalersumi nalaassimasarpassuatta kingumut qiviarneranni, ullut nuannersut nuannerpallaanngitsullu, ukiup ingerlanerani torrallassimasavut ukiumilu nutaami suli torrallannerusinnaasavut sarsuatiutittarpavut.

Ukiortaaq periarfissanik nutaanik ammaasoq neriuummillu aatsisoq, qanortoq ilinnut tamatsinnullu pilluarnartunik atoruminartunillu nassataqarili.

Ukioq qaangiuttoq misigisaqarfioqisoq

Ukioq qaangiuttoq kingumut qiviallatsiarutsigu, sorpassuarnik eqqaamasaqarfiussasoq qularnanngilaq. Nunatsinni nunanarsuarmioqatigiittullu oqaluttuarisaanitsinni ukiutut malunaatilittut eqqaamaneqalersussaq.

Ukiormi 2020 nunatsinni nunarsuattalu sinnerani sorpassuarnik pisoqarfiuvoq. Nualluussuarlu covid-19 nunarsuaq tamakkerlugu peqqissutsikkut inuuniarnikkullu annertuumik sunniuteqarsimasoq eqqaassallugu avaqqunneqarsinnaanngilaq.

Nualluussuup unammilligassaqartitsisimaqisup akiorniarnerani, ukiup taarnerpaanerata qaamanermik taarserneqalerneratulli alloriarfigiartuaarparput.

Akiuussutissamimmi nassaarnerup kingunerisaanik, ukiup tulliuttup  naalernerani akiuussutissamik pisimalernitta kingunerisaanik, ullut nualluussuaq sioqqullugu atorsimasavut nalinginnaasut uterfigiartorsinnaaleqqissagivut neriuutigaarput. Sulili mianersortariaqarnerput immitsinnullu paarisariaqarnerput puigussanngilarput.

Nualluussuup Covid-19-ip atornerani akiorniarneranilu uppernarseqqipparpullusooq aamma ilaqutariittut, nunaqqatigiittut nunarsuarmioqatigiittullu ataatsimoortariaqarnerput. Unammisassavummi annertuut ataatsimoornitsigut aatsaat qaangerluarsinnaagivut oqariartorfigineqarpugullusooq.

Ataatsimoortariaqarpugut

Ukiumi qaangiuttumi ataatsimoornitsigut angusaqarsinnaanitsinnik misilittagaqarfigilikkavut, ukiortaami suli annerusumik atorluartariaqarpavut.

Ilaqutariittut, inuiaqatigiittut nunarsuarmioqatigiittullu susassareqatigiinnitta anguniakkanillu pingaarutilinnik allorassaaqatigiinnitsigut angusassarpassuaqarpugut. Nukivut kattukkutsigit angusinnaasavut killeqanngillat.

Suliniutissammi pisariaqavissortut angusaqarluarfigissagutsigit, suleqatigiilluarnissarput ataatsimoornissarpullu avaqqunneqarsinnaanngilaq. Nunatsinni inuppassuaqarpoq piginnaanilissuarnik suleqataanissamullu piumassuseqarluartunik. Nukiit pigereerpavut, imitsinnut upperaluta inissaqartillutalu atorluarniartigit, inuiattut siuariartuutigalugit.

Nunatta pissuussutai pingaarnerit, tassaapput inuit

Inuiaqatigiittut unammilligassaqarnerput ataatsimoortariaqarnitsinnik aamma pisussaaffiliivoq. Nunattalu pisuussutai pingaarnerit, tassaasut inuit, ulluinnarni atugarissaarnerulernissaat salliuttariaqalerpoq. Inuimmi amerlanerpaat ingerlalluartut imminullu napatittut, tassaapput nunap ingerlalluartup tunngavissai.

Innuttaasut ulluinnarni atugarissaanerusut pilersissallugit, piffissamut ungasinnerusumut siunnerfinnik tunngavissiiutigaluni ullumikkorpiaq iliuuserisariaqartut ilanngullugit timitalersuinissaq avaqqunneqarsinnanngilaq.

Meeqqap naarmiuulerneraniit peroriartornera ilanngullugu ilaqutariit atugaat sakkortusisamik aallunneqartariaqarput. Ilinniartitaanerup pitsaasup pisariaqartitatsinnullu ataqatigiissakkap imminullu napatissinnaasut amerlanerpaajunissaannik siunertaqartariaqarpugut. Inuiaqatigiinnilu ikiornissaminnik pisariaqartitsisut ilanngullugit, siusissukkut iliuuseqarfigisarnissaat tunngavissatta pingaartut ilagaat.

Piffissanngorporlu innuttaaqatigiittut ulluinnarni atukkatta assigiinngissuteqarnerujussuat oqaluuseriinnarnatigu pimoorussamik iliuuseqarfigissallugu. Nalunngilarpummi atukkatta assigiinngippallaarnerat unammilligassarpassuatsinnik assigiinngitsunik nassataqartartoq, taamaattumillu atukkatigut nalimmassaanissarput pisariaqarluinnarpoq. Nunami ingerlalluartoq tunngaveqartarpoq inuit periarfissarititaasunik atukkatigut naligiinnerusunik toqqammaveqaraangami.

Alloriarfissat inuit ulluinnarni atugaannut toqqaannarnerusumik sunniuteqartitsisinnaasut suliassaqarfiit ataatsimoortumik ataqatigiissumillu inissisimanerannik isiginnilluni tunngaviligassaapput. Meeqqallu naarmiuulerneraniit utoqqalinissaq tikillugu, innuttaasut pitsaanerpaanik sullissinikkut sinaakuteqartinnissaat pisariaqartitsisoqarpallu pisortat siusissukkut iliuuseqartarnissaat pingaaruteqarpoq.

Assersuutigalugu suliffissaqarnikkut inunnillu isumaginninnikkut tunngaviit eqaallisarlugillu ullutsinnut naapertuussaatigalugit, akileraartarnikkut akitsuusersuisarnertigullu ataqatigissakkamik aaqqiisariaqarpugut. Pingaarnertut siunertaralugu innuttaasut artukkerneqaratik periarfissinneqarnissaat, ulluinnarnilu inuuniarnermikkut aaqqiinerni oqilisaavigineqarnissaat. Ukioq 2021 aamma kommunemut qinersiviussaaq, qinersineq pingaarutilik, piffissamilu aggersumi nuna tamakkerlugu naalakkersuinikkut anguniakkat kommunellu anguniagaasa ataqatigiissarnissaat suliarissarissavagut.

Naatsorsuutigineqarsinnaasariaqarportaaq pisinnaatitaaffiiit naapertorlugit ineqarnikkut tamanut periarfissiinissaq, utoqqaat atugaatigut peqqinnissaqarfimmilu innuttaasut pitsaasumik atugarissaarnerulersitsinissap tunngavilernissaaa. Inuit pitsaasumik toqqammaveqartikkutsigit, imminullu napatissinnaasut amerlanerpaat pilersillugit taava aatsaat inuussutissarsiornikkut inuiaqatigiittullu siuariartorsinnaanerput pitsaanerpaamik tunngavissaqalissaaq.

Ingerlariaqqittariaqarpugut

Ataqatigiissumik, suliassaqarfiit qinigaaffillu akimorlugit sulinissaq avaqqunneqarsinnaanngilaq. Erseqqissaatigisariaqarparali, uani qinigaaffimmi politikkikkut marluinnut avillunilusooq inissisimaneq pataajaanngitsumillu ingerlatsineq qaangertariaqaleratsigit.

Ingerlariaqqittariaqarpugut silaannarlu salittariaqarpoq. Inuiaqatigiinnut naatsorsuutigineqarsinnaasunik, toqqissisimanartumik ukiunilu arlariinni atuuttussanik, politikkikkut aaliangersaanerit aalaqqajunngitsumik tunngavillit pisariaqalerput. Isumaqatigiinngissutigisavut aallaavigiunnaarlugit ataatsimoorfissat qitiutittariaqalerpavut.

Ataatsimoorfissavummi avissaartuuffissatsinniit amerlaneroqaat, isumaqatigiissutigisavullu akerleriissutigisatsinniit amerlaneroqisut salliuttariaqalerpavut. Ataatsimooraangattami inornarsinnaasorigaluakkavut angusinnnaasarpavut.

Inuit atugaannik ataqatigiissumik aaqqissuusseqqittariaqarnertulli aamma ippoq namminersorlutik inuussutissarsiortortatta, sulisartutullu isumalluutitta pisariaqartitanut periarfissanullu tunngatillugu, qaninnerusumik akuutinneqarluarnerunissaasa pisariaqarnera. Inuussutissarsiortummi pitsaasunik patajaatsunillu inatsisitivut sinaakkutissaqartinnerisigut sulisartut suliffissaqartuarnissaannut toqqammavissaavoq.

Qinigaaffiillu akimorlugit aaqqissuussinerit naatsorsuutigineqarsinnaasut, inuussutissarsiornikkut siunissaqarluarnitta ineriartornittalu annerulersissavaat. Nunatsinni inooqataanissamik suli tamatsinnut kajumissaataasaumik. Inuussuttut nunaqqativullu nunatta avataaniittut aamma, nunatsinnut angerlarlutik suleqataalernissaannut annertusaataasumik. Siunissarmi toqqissisimanartoq ineriartornikkut pilersinneqartarmat.

Ukiumi nutaami pisariaqarluinnarportaaq, nunatta aningaasarsiornikkut attanneqarsinnaasumik siunissamut isigaluni, partiit qinigaaffiillu akimorlugit ataatsimoorussamik isumaqatigiissuteqarnissaq.

Naalakkersuinikkut pissutsit nikerarnerannit siunnerfiit taarseraattuunngitsut nunatta inuisa inuussutissarsiortortaasalu pisariaqartippaat aamma aalisarnermi. Siunissaq qaamasoq, neriuummik tamatsinnut pilersitsiviusoq ataatsimoorfiginiartigu.

Avatangiisivut eriagalugit piujuaannartitsisumik ineriartorneq

Avatangiisivut minguitsuutillugillu eriaginerisigut nunatsinni ukiorpassuarni inuusimavugut. Inuussutissarsiutivullu inuiaqatigiinni nappatigiuarsimasagut pingaarnerit, pinngortitap tunniussinnaasanik toqqammaveqarput.

Nunarsuaq tamakkerlugu silap pissusaata allanngoriartorneranit sunnigaavugut. Uagullu issittumi sunnerneqarnerpaajulluta.

Pinngortitarli inuuffigisarput qanorluunniit allanngoriartoraluarpat, pisussaaffeqarpugut mianeralugu avatangiisillu mingutsinnaveersaarlugit atussallutigu. Pinngortitammi  tunniussinnaasai timikkut anersaakkullu maannamut nakooqutigaavut. Taakku akigalugit ineriartorniarneq mianerisariaqarparput.

Taamaammat uranisiorniarnermik Naalakkersuisut siunnerfeqarnerat ukiortaami unitsittariaqarpoq. Inuussutissarsiutinimmi pioreersunik, nutaanik aatsitassarsiorfinnillu allanik mingutsitserujussuartussaanngitsunik periarfissaqarpugut. Taakku ataatsimoorfiginiartigit.

Silap pissusaata allanngoriartornera ilutigaluguttaaq nunarsuarmioqatitta, pingaartumillu nunat pissaanilissuit nunatsinnik issittumillu soqutiginninnerat, issittulerngusaannermik taaneqarsinnaasoq annertusiartorpoq.

Ineriartorneq nunatsinni issittumilu nunanit allanit aqunneqalissanngippat, uagut naleqartitatsinnik ersersitsinerput annerusariaqarpoq. Nunanillu allanik suleqateqarnitta inerisarnissaa avaqqunneqarsinnaanani. Sunniuteqarsinnaaneq annerpaaq angusariaqarparput, soorunami. Aamma nunanik allanik suleqateqarluarneq tassaasarmat niuernikkut, ilisimatusarnikkut, kulturikkut ilinniartitaanikkullu ineriartornissamut matunik ammaassisartoq.

Ukiortaaq neriuutinik nutaanik peqarfiusoq

Inuiaqatigiinni ullut tamarluinnaasa kivitseqataallusi, nunatsinnik patajaallisaallusi napatitsisusi naggasiinninni tamassi qujaffigiumavassi. Ukiortaaq neriuutinik nutaanik peqarfigisarput aallartippoq. Ullut qaamanerujartortut ornippagut. Qanortoq ukioq 2021 tamatsinnut pilluarnermik inuunermillu ineriartorfiusumik misigisaqarfigisigu.  Tamassi peqqinnermik angusaqarluarnissassinnillu kissaallusi ukiortaami pilluaritsi.

Share and Enjoy !

0Shares
0 0