All. Sofia Geisler & Stine Egede, Inuit Ataqatigiit, Inatsisartuni

UPA2019/125-mik siunnersuuteqartutut nuannaarutigivarput kræfti pillugu pilersaarutip 2013-meersup nalilersorneqarnera maanna naammassisimalermat. Aamma nuannaarutigivarput naliliineq taanna tunngavigalugu ukiuni sisamani tulliuttuni atugassanik 8,5 mio. kroninik aningaasaliineq pimmat, taamalu sinerissamut angalasartussanik pilersitsisoqassalluni utaqqisunik misissugassanillu suliassat ikilisinneqarnissaat siunertaralugu. Tupannaqaarmi paasillugu inalukkamikkut erlummikkullu kræfteqarsinnaanermut pasineqartut misissugassallu ikinnerpaamik 500-uusut. Angalalluni sulisussat pilersinneqarnissaat aaqqiissutissaavoq pitsaanerpaaq, massakkut siunissamullu isigalugu.

Ilisimasaqarneq pingaaruteqarpoq

UPA2019/125-ip saqqummiunneqarneratigut siunertarisimavarput sulilu siunertaralugu kræftimik inuit Nunatsinni toqquteqartartut ikilinissaannut aaqqiissutissanik aqqutissiuusseqataarusunneq. Siunnersuutip siunertarivaa kræfteqarluni paasitinneqarnermiit ullut 28-it qaangiutinnagit katsorsarneqarnissamut pilersaarut piareersimasassasoq. Naliliinerup saqqummersup takutippaa kræfteqarnerup paasineqarneraniit katsorsarneqarnissamut piffissaq tassaanngitsoq sivisunerpaaq. Taamaattumik ajornartorsiut tassaniippasinngilaq.

Tassaarpasipporli peqqinnissaqarfimmut saaffiginneqqaarnermiit kræfteqarnerup paasineqarnissaanut piffissaq sivisuallaartartoq. Ajornartorsiut taanna Naalakkersuisut ukkatariniaraat paasivarput, tapersersussallutigulu, aammali nakkutigiumaarlutigu qanoq anguniarneqarnera. Saaffiginnissutit tamaasa ersiutinik kræftimut aallarnisaasutut ilisimariikkagut pillugit imaqartut pinerit tamaasa ilumoorullugit pimoorullugillu pineqartariaqarput. Tassani pisariaqarpoq Napparsimaveqarfimmi sulisut saaffiginninnermi naapeqqaakkat ilisimasariaqartunik peqarnissaat, eqqarsaatigiuartariaqaraallu saaffiginnittoq kræftimut tunngasumik saaffiginnissuteqariaannaammat.

Nappaatip suussusersinissaanut misissuinermut piffissaq atorneqartoq sivikinnerussappat Napparsimaveqarfimmi, tassunga ilaalluni Nunatta Danmarkillu akornanni, IT atorneqartoq imminut ataqatigiittariaqarpoq, taamaasilluni napparsimavimmut saaffiginneqqaarnermiit katsorsaanerup naanissaata tungaanut inuk pineqartoq malinnaaffigineqarsinnaalluni. Tamanna Naalakkersuisunit eqqumaffigineqartoq takusinnaavarput. 

Angusassaq qaffasinnerpaamut inissittariaqarpoq

2019-imi siunnersuutigisatsinnut Naalakkersuisut oqaaseqaateqarnerminni danskit peqqinnissamut tunngatillugu neqeroorutinut najoqqutassatut toqqammavigisaannik siunnersuutitta aallaaveqartutut isummersorfigineqarnerat eqqarsariartitsivoq. Naalakkersuisut allapput, qularnaveeqqusiinernik Danmarkimi Peqqinnissaqarfimmit aallaaveqartumik, nukinnik annertuunik atuinissamik piumasaqaatitalinnik eqqussiniarneq iluaqutaassanersoq oqaluuserineqarsinnaasoq. Uagut kissaatigisimasarput suli kissaatigisarput tassaavoq piffissaagallartillugu iliuuseqartarnissaq taamalu kræftimik toqquteqartartut ikilinissaat.

Ilisimaqqissaarparput Nunatsinni immitsinnut ungasilluta najugaqaratta, angallannikkut periarfissat killeqarmata Peqqinnissaqarfimmilu atugassarititaasut taamaammata. Imaanngilarli angusassat qaffasinnerusumut inississinnaanngikkigut, tassalu Peqqinnissamik aqutsisoqarfimmiit qulakkeerneqassasoq sulisut innuttaasunit saaffigineqaqqaartartut ilisimasassanik pisariaqartunik tamatigut pigisaqarnissaat, innuttaasunik attaveqarnerup pilersinnissaa kiisalu qarasaasiakkut systemit nalunaarsuinerillu ima pitsaatigissasut nappaateqarsoraluni saaffiginneqqaarnermiit katsorsaanerup naammassinissaata tungaanut pineqartoq inuk malinnaaffigineqarsinnaassalluni. Aningaasaliissut sumut atugassanngortinneqarnerat ukkatariuassagipput, kronillu tamarmik sumut atorneqarnerat ilisimassagipput.

Taamaaliunngikkuttami ullumikkut inissisimaffitsinni ukiuni aggersuni nikigata inissisimassaagut. Tamanna uagut kissaatiginngilarput, Nunatsinnilu toqqutigineqartartut annersaat iliuuseqarnissamik pisariaqartitsivoq.

Ilisimatusarneq pingaaruteqarpoq

Kræfti pillugu pilersaarutip 2013-imeersup nalilersorneqarneratigut iliuuserisassat siunitsinniittut suunerat ersarissilluarpoq. Pitsaasuuvoq taakku ilaannut, tassalu angalasartussanut, aningaasaliissutit Aningaasanut Inatsit aqqutigalugu nassaarineqarmata.

Nalilersuinerup imarisaata aamma takutippaa ilisimatusarnerit amerlanerit ingerlanneqartariaqartut taakkununngalu atugassat aningaasat Nunatsinniit avataaniillu nassaarineqartariaqartut. Qulaajartariaqarsoriivipparput kalaallit sooq taama amerlatigisut, assersuutigalugu Nunanut Avannarlerni atugaasunit ilaatigut allaanerulluinnartunik, illuatungaanili Canadap avannaani Alaskamilu atorneqartunut assingusunik kræfteqalersarnerat.

Taamaattumik siunertarivarput Inatsisartunut siunnersuutitut qaqissallutigu inuiaqatigiinni annertuumik misissuineq ingerlattariaqannginnersoq, paasiniarlugu timimiittumik kingornuttakkamik ilaqutariit attataat qanoq isikkoqarnersut. Isumaqarpugut inuit ataasiakkaat sumik attataqarsinnaanerminnik ilisimasaqalernerannik (tamanna kissaatigippassuk) malitseqassasoq taassumalu saniatigut Peqqinnissaqarfiup kræfti pillugu iliuuseqarniarnissamut pilersaarusiornerannut pingaarutilerujussuarmik tunisissalluni.

Tamanna aningaasanik naleqassammat ilisimavarput. Taamaattumik pingaaruteqarpoq ilisimatusarnerup ilisimatusaatinullu atugassanik aningaasassasiornerup annertusisamik ukkatarinissaa.

Inuulluaqqusilluta

Sofia Geisler                               Stine Egede

Tunuliaqutaa: 2019-ip upernaavani Inatsisartunut aalajangiiffigisassamik saqqummiussinitsinni siunertarivarput Nunatsinni kræfteqarlutik toqusartut ikilisinneqarnissaannik siunnerfeqarluni anguniakkap malersortuarnissaa. Qulaajaqqusarput tassaasimavoq kræftimik nappaateqarnerup paasineqarnerata kingorna ullut 28-it qaangiutsinnagit kræfteqartut katsorsarneqarnissamut tamarmik pilersaarusiuunneqartarnissaata qanoq qulakkeernqarsinnaanera. Inuit Ataqatigiinniit siunnersuutitta saniatigut Siumup gruppeata siunnersuutaa 2019-ip upernaavani Inatsisartunut aamma saqqummiunneqartoq siunertaqarpoq Nunatsinni kræfteqarlutik napparsimasut kræfteqarlutik paasineqarneriniit sivisunerpaamik ullut 30-it qaangiutsinnagit katsorsartinnissamut qulakkeerunneqarnissaata qanoq piviusunngortinneqarsinnaaneranik misissuisoqarnissaa. Tassa taakku siunnersuutit marluk Inatsisartunit tunuliaqutserneqartut aallaavigalugit kræfti pillugu pilersaarutip 2013-imeersup nalilersorneqarnera ingerlanneqarpoq, inerneralu Inatsisartunut tallimanngorneq 27. November 2020 agguaanneqarluni, ulloq taanna Aningaasanut Inatsit Inatsisartuni suliarineqarluni, ataatsimiinneq naammassineqartoq.

Share and Enjoy !

0Shares
0 0