Inuit qulingiluat aalajangiissanngillat

Inuit qulingiluat aalajangiissanngillat

Inuit Ataqatigiinni isiginnaaginnarnianngilarput inuiaqatigiit toqqissisimanngissutaannik isiginngitsuusaarinninneq. Inoqaterpassuavut alloriarfiunialersumut qulaatiinnarneqartutut misigalutik aalassassimaartut aalajangiisussanit ilisimaneqarput, aamma aalajangiisussat takorlooreersimassavaat piffissap ingerlanerani nipangeriartuaartoqarnavianngitsoq.

Inuiaat kalaallit avissaartuupput

Novemberip 21-ani 2014-mi, isumasiuisarfiup HS Analyse-p isumasiuisitsinerani ersersinneqarpoq, inuiaqatigiit 71%-iisa taasisitsisoqarnissaa kissaatigigaat[1].

Inuiaqatigiit uranimik piiaanissamut tunngatillugu annertuumik avissaartuuttoqarnera aallaavigalugu Inuit Ataqatigiit Inatsisartuni ilaasortaat ullumikkut inuiaat kalaallit taasitinneqartariaqarnerat pillugu siunnersuuteqarput. Taasititsinerullu pinnginnerani attuumassuteqanngitsunik illuinnaasiunngitsumillu paasititsiniaasoqassasoq.

Ilaatigullu siunnersuummut oqaaseqarnermi qitiutinneqarpoq amerlanerussuteqaraanni isumaqanngitsoq inuiaqatigiit tamakkiisumik soqutigisaat aallaavigilluinnarlugu aalajangerneq.

Taasititserusunnermik siunnersuuteqarnermi  qitiulluinnarpoq, matumani pineqartuni inuiaat tusaqqaarsimatinnagit aalajangersaanissaq oqartussaaqataanitsinnut kalluaataasussaammat – ingammik suliani taama annertutigisumik innuttaasut inoqarfiinut taamak qanitsigisumi avatangiisitigut sunniuteqarnerluffiungaatsiarsinnaasuni.

Amerlanerussuteqarneq najummisuliullugu oqartussaaqataaneq napatissallugu amigarujussuarpoq, inuillu ilarpassui nunatsinni inissaqanngitsutut misigisimatillugit.

Nunat Tamalaat Inuit Pisinnaatitaaffiinik Siunnersuisooqatigiivisa kaammattuutaat : Århusimi isumaqatigiissut (konvention) atsiorniarsiuk

Taasititsinissamik  kissaateqarnerput Nunat Tamalaat Inuit Pisinnaatitaaffiinut Siunnersuisoqatigiit 10. september 2018 innersuussuteqarput aatsitassarsiornermut aamma tunngassutilinnik taasititsinissamik siunnersuuteqarnermik ilaatigut assingusinnaasumik. Nunat Tamalaat Inuit Pisinnaatitaaffiinut Siunnersuisoqatigiit innersuussutaanni pingaarnerit ilagaat nunatta Århus Konvention 1998-imeersoq atsiorlugu nunatsinni atuutsileqqullugu[2]. Århus Konvention pingasunik sukaqartinneqarpoq, siullertut avatangiisitigut sunniutissaanut paasissutissat siammarterneqarsinnaanissaannut, tulliatut innuttaasut aalajangiinissamut tamakkiisumik ilaatinneqarsinnaanissamik pisinnaatitaaffeqarneq pingajuattullu innuttaasutut naammagittaalliuteqarfissaqarnissamik eqqartuussivikkullu suliassanngortitsisinnaanissamik periarfissaqarnissamik pisinnaatitaaffeqarnissaq. [3]

Massakkut atuuttut aallaavigalugit nunatta avatangiisitigut taamak sakkortutigisumik kingunipiloqartussat pillugit Naalakkersuisut inuit qulingiluat aalajangiiffigisussaalersinneqarnerat tunngaveqarpoq. Inuiaat kalaallit avatangiisitigut ernummatillit siunissamullu isumalluartut ataatsimut namminneq taasitinneqarlik inuiattut Narsami aatsitassanik qinngornernik uloriarnartortalinnik piaasinnaanissaq pillugu – inuiattut ingerlariaqqittoqarnissaa anguniarlugu.

Múte B. Egede

[1]Link: https://en.calameo.com/read/0007751947cfc9a7ff61b

[2]https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G18/273/60/PDF/G1827360.pdf?OpenElement

[3]https://da.wikipedia.org/wiki/%C3%85rhuskonventionen

Inuit Ataqatigiit Kattuffiat

Postboks 321, 3900 Nuuk
tlf.nr: (+299) 323 702
Fax: (+299) 321 321
Website: https://www.ia.gl
Email: ia@ia.gl
www.facebook.com/ataqatigiit
www.twitter.com/IAtaqatigiit

Attavigitigut/kontakt os

Imaneq 2
Telfon: (+299) 323702
Fax: (+299) 323232
Aningaaq: https://www.ia.gl
Email: ia@ia.gl