Tunisassiornermut ilisimatusarfik pilersittariaqarparput

Aalisakkanik tunisassiorfiit ineriartortinneqarnissaannut, tunisassiornermut ilisimatusarfik pilersittariaqarparput tunisassiagut annertunerpaamik iluanaarutingissagutsigit. 

Ullutsinni aalisakkanik tunisassioriaatsit pitsaanngilluinnartut ingerlanneqarput, aalisagarmi qeritiinnariarlugu nunanut allanut tunineqartarpoq, pitsaasuummata niueritigineqarput. Aalisakkat tunisassiarisartakkatta nalitunerulersinnissaannut anguniagaqarnitsinni tunisassiornikkut niuernikkullu ilinniarsinnaaneq aqqutissaraarput. 

Tunisassiat puui nunanit allaniik pisiarisarpangut aningaasarpassuit annertuummik annissorlungit, ilisimatusarfimmik pilersitsigutta angusinnaalissuarput tunisassiat tamakkiisumik suliarineqarsinnaaneri aammalu suliffeqarfiit nutaat tunisassiat puussaanik sanaartortut pilersissinnaanngorlugit, tunisassioriaatsimik ilisimasallit atorfissaqartippangut nammineerluta aallartittariaqalerpugut.  

Ilisimatuussuseq nunatsinnit aqunneqarnerulernissaanut sakkussarput pingaarnerpaaq, suleqatigiilluta kivinniartigu qalipaatersuineq kisiat piunnaarlugu.

 

Andreas Geisler

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qineqqusaartoq

Paamiuni Inuit Ataqatigiinni siulittaasoq

Inuussutissarsiornermut tunngasuni kommunini misileraanissamut periarfissat siuarsarneqassapput

Kalaallit Nunatta inissisimanerata, najugaqariaatsip, innuttaasa agguataarsimanerisa agguataarsimanerisa attaveqaataasalu immikkuullarinnerata, nunap immikkoortuisa ilaanni pissutsit ajornakusoornerusarnerat nassataraa.

Inuit Ataqatigiillu assigiiaartumik tamanut aaqqiissuteqartarneq qimakkusuppaat, illoqarfissuarnimi pissutsit nunaqarfinni pissutsinut sanilliullutik allaanerusaqimmata, nunatsinnilu pissutsit ataatsimut isigalugu nunap immikkoortuini assigiinngittaqimmata. Illoqarfissuarni aaqqiissutaasinnaasut nunaqarfinni atorneqarsinnaasanngillat, kitaanilu pissutsit ingerlalluarsinnaasut nunatta kangiani Avanersuarmiluunniit pitsaasumik ingerlasinnaaneq ajorput.

Taamaammat kommunit siunissami namminersorlutik oqartussanik sukumiisumik isumaqatigiissuteqareernermikkut suliniutinik aallartitsinissamik periarfissaqalernissaat pisariaqarpoq – taamaaliornermilu piffissani aalajangersimasumi sivisussusilinni inatsisitigut immikkut akuersissuteqarlutik ingerlatsisinnaallutik. Tamanna nunaqarfinni illoqarfinnilu minnerusuni siuariartornermik suliffissanillu pilersitsisissaaq.

Inuit Ataqatigiit siunnersuutigaat:

  • Kommunit namminersorlutillu oqartussat sukumiisunik piffissamilu aalajangeriikkanik isumaqatigiissusiortassapput, tassanilu aningaasatigut suliffeqarnikkullu siuariartornissaq siunertaralugu inatsisit ilaannut tunngatillugu misiligutaasumik immikkut akuerineqartassallutik.
  • Kommunini misileraanerit taamaallaat nunaqarfinnut, illoqarfinnullu minnerusunut kiisalu Avanersuarmut nunattalu kangianut sammitinneqassapput.
  • Misileraanerit tamarmik nalilersorneqartassapput – aamma ataavarnerusumik inatsisinik allannguisinnaanermut pisariaqartitsinermut atatillugu.

Nunatsinni inatsisit amerlasuut annikinnerusumik annertunerusumilluunniit qallunaat nunaanni ilaatigullu aamma EU-mi pissutsinit attuuttunit nuuginnagaapput. Tamannali Kalaallit Nunatta sorpassuartigut allaanerunera pissutigalugu naapertuuttuusannginnerat paasineqakkajuttarpoq. Ilaatigooriarluni inatsisit nunatta kitaani illoqarfissuarnut tulluussinnaasarput – taakkuli siuariartortitsisinnaanermi suliffissanillu pilersitsiniarnermi kipparippallaartarlutillu allaffissorfiuallaartarput – assersuutigalugu inuussutissalerinermut atatillugu nunatta kangiani, Avanersuarmi kiisalu illoqarfinni minnerusuni nunaqarfinnilu.

Taamaammat aalajangersimalluinnartumik isumaqatigiissuteqarnikkut malittarisassanik allannguitsiarnikkut piniartut, aalisartut sanasullu piffimminni aningaasaqarnermik imminut napatittumik pilersitsisinnaanerannut eqaannerusumik periarfissiisoqarsinnaanera Inuit Ataqatigiinnit misissorumavarput. Nutaamik eqqarsarnissaq pisariaqarpoq, taamaaliunngikkuttami illoqarfinni nunaqarfinnilu pissutsit assigiinngikkaluttuinnarnerat ingerlaannaassaaq. Allatut periuseqarnermik misileraanissarput pisariaqarpoq, tamannalu kommunit soqutigissagaat isumaqarpunga.

Alisarnermut politikissatut saqqummiussatsinni kommunit aalisarnermik inuussutissarsiornermut aningaasaliisinnaanerat tikkuarparput. Tamannalu suliniutinut nutaaliorfiusunut assersuutaasinnaavoq tigussaasoq, assersuutigalugu nunatta kangiani ineriartornermik tappavani pissutsinut naapertuuttunik pilersitsinikkut. Peqatigisaanillu tappavani nutaqartut akuutinneqarnerat qulakkeerneqassaaq. Periarfissat nutaat pillugit kommuninik qanimut suleqateqarnissamut piareersimavunga.

Qinersinerup kingorna Naalakkersuisunut siulittaasunngussaguma nunatsinni borgmesterit pisariaqartitanik periarfissanillu sukumiisunik oqaloqatiginissaannut aggersassavakka.

Sara Olsvig, siulittaasoq, Inuit Ataqatigiit.

Nunanut allanut politikki inuussutissarsiutitsinnik aallaavilik ersarissoq pisariaqarpoq

Inuussutissarsiorneq ingerlalluartillugu inuiaqatigiit aamma ingerlalluartarput. Taamaattumik inuiaqatigiinni tamani inuussutissarsiorneq inuussutissarsiornikkullu periarfissat qitiupput. Siunissami atugarissaarnikkut periarfissaasut pigiinnassagutsigit taava politikkikkut annertusisamik inuussutissarsiornermik aallaaveqartumik nunanut allanut politikkeqartariaqarpugut. Nunarput avammut tunisassiornermi aalisarnikkut aningaasanik isaatitsivoq. Taannaavoq annerusumik tassatuaasoq tunisassiornitsigut aningaasatigut nappatigisarput, ataasiinnaanerusumillu tunisassiornerput peqqutaalluni inuiaqatigiittut aningaasarsiornerput sunnertiavoq. Naammanngilarmi Inatsisartuni nunanut allanut tunngasunik nassuiaat kingumoortumik oqallisigiuassallutigu, eqeersimaarluta nunatta siunissaa pillugu anguniagaqartariaqarpugut.

 

Nunanut allanut politikkerput ineriartornermut atugarissaarnissamullu aqqutissiuussissaaq

 

Nunatta avammut tunisassiornera annertusassavarput. Nerisassat, atisat sullissinerillu assigiinngitsunik aallaaveqartut nunatsinnit ineriartitortinneqarsimasut nunarsuarmi annertuumik soqutigineqarput. Politikkikkut namminersorlutik suliffiuteqartut inoqarfinnilu suliffissanik pilersitsisuusut aningaasanillu inuiaqatigiinni kaaviaartitseqataasut pitsaasunik inatsisitigut atugassittariaqarpagut. Inatsisitigut eqartumik namminersortunut nutaaliorniartunullu aaqqissuussisimanerput peerlugu iluatsitsiffiusumik aallartisarsinnaanerat suliarisigu. Namminersorlutik suliffiutillit iluatitsinerat inuiaqatigiinnut iluatitsineruvoq.

 

Savalimmiormiut aalisakkanik tukertitsiviliornikkut kapisilinnik tuniaanertik misilittagaqarfigaat. Nutaaliornissamik eqqarsassaagut aningaasaqarnikkut siuariartussaagut atugarissaarnermut akissaqarumalluta. Aningaasaqarnikkut siuariartorneq inuiaqatigiinni pisariaqartilluinnagarput tassaavoq aningaasaqarnikkut imminut napatissinaanermut aqqut.

 

Nunanut allanut politikkerput aqqutigalugu nukittuumik avammut tunisassiorneq nunattalu aningaasaliiffigineqarnissaanut kajuminnassuserput nittarsaattariaqarparput. Tamanna piviusunngortinneqassaaq kommunit inuussutissarsiornermillu inuussutissarsiuteqartut peqatigalugit. Taamaattumik Inuit Ataqatigiit inuussutissarsiornermik aallavilimmik nunanut allanut politikkeqarneq pilersissavarput, ilutigitillugulu aamma issittumi politikkimik nunatsinnut iluaqutaasussamik periusissiussalluta. Periusissiornikkut qulakkiissavarput nunatsinni naleqartitagut aallaavigalugit nunanut allanut politikkimik ingerlatsineq.

 

Patajaassuseq niuernikkullu ersarissumik politikkeqarneq inuussutissarsiortunut iluaqutaassaaq

 

Nunatta niuerutaanik tunisassiaanillu pisiumasoqassappat paasisimasariaqarparput politikkikkut patajaassuseq inatsisinillu allanngoranngitsut piusariaqarmata. Taamaattumillu qinigaaffik ataaseq kisiat atuuttussaanngitsumik inuussutissarsiutinut politikkimik nittarsaassinermullu politikkeqartariaqarpugut. Inuit Ataqatigiit partiit taamaasa suleqatigalugit ataatsimoorussamik inuussutissarsiutitigut siunissamut ungasinnerusumut nunatsinnut iluaqutaasussamik politikkeqarnissamut isumaqatiginniassalluta piareersimavugut. Nukittuumik nunanut allanut politikkeqarnikkut aningaasaqarnikkut imminut napatilernissarput aqqutissiuussinnaavarput.

 

Jane P. Lantz

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qinigassanngortittoq

Demokraatit imigassamut inatsimmik atorunnaarsitsiniarnerminni kukkuluttorput

Jesper Labansen, IA-mi qinigassanngortittoq

Demokraatit piumasaraat imigassamik inatsisip nutaanerpaaq atorunnaarsinniarlugu, annuataarutigaat saaguusalersuineq aammalu ussassaaruteqarsinnaanerup inerteqqutaanera – oqaatsit sakkortuut atorneqarput, ilaatigut inatsisip inuit ataasiakkaat pisinnaassusiinik killilersuineq aammalu tamarmiulluta nammineersinnaajunnaarnerarluta. 

Nikallornarpoq Demokraatit nukiminnik ajornartorsiutinut allanut pingaaruteqartunut atuiniannginnerat. Tassami pissutsit imaammata, inatsit sunniuteqanngilluinnangajattoq, inunnut imigassamik atuisunut ajornarsiuteqanngitsumik. Aappaatigulli, inatsisip ajornartorsiuteqartut oqiliallatsillugit, imigassamik ajornartorsiutiminnik qaangiiniarneranni. Asasara Randi, tullianiik saaguusat tunuanni imigassamik aalleruit, siunnersuutigerusuppara eqqarsaatigissagit, eqqortumik iliuuseqartutit, inuiaqatigisannut, immaqa nerfalasumut, taassaasoq imigassamik atornerluiunnaarsimasoq, kisiannili imigassamit suli noqinneqartoq. Peqqinnissutsimut naalakkersuiusoq, inatsimmik pineqartumik suliarinnissimasoq, aqqusinermi qutsavigineqartarsimavoq ilisarisimanngisaminit imigassamik atuiunnaarsimasunit. Tamanna Demokraatinut annertuumik misigissutsikkut kalluinnginnerluni? 

Inatsisip imigassartorunnaarsimasunik pisiniarfinniinnerni oqiliallatsitinerata saniatigut, qanormita meeraannut oqiliallatsitsinerua? Meeqqamit qanormita misigineqassava, angajoqqaat imigassartorunnaarsimasut pisiniarfimmeeqatigalugit, angajoqqaat imigassartorusulerpata? Immaqalu nakkaannarlutik, immiaaraq imigassartoqqilersinnaamermik kinguneqarsinnaasoq pisiarisoorlugu, taamaalillutillu imigassamik atornerlueqqilerlutik. 

Taamaalisoorneq immaqa pissuteqarsinnaavoq pisiniarfiup silataani ussassaarummik piumassutsimik atorunnaarsitsimik? Naamik, oqarusuppunga, Demokraatit ajornartorsiutivimmik allamik nassaarsinnaasariaqarput, qinersisussanik uukapaatsitiniaannaratik. Naamik, oqarusuppunga, tamaviaarlutik imigassamik atornerluiunnaarsimasut eqqissisimatinniartigik, tamanna isumaginninnikkut- aamma suliffissaqartitsiniarnikkut kinguneqarpoq – inatsit nutaaq tunngavigalugu pisiniarfimmiinnerit tamaasa eqqarsarsinnaavugut, annikitsunnguamik peqataaffiginnissimalluta isumaginninnermi ajornartorsiutitta annikilliallannerannik. Tulliani imigassarsiniaaruma misigissaanga inuttut inersimaasutut, nuannaarutigalugu nunami najugaqarnera, eqqarsarluarfiusumi, ajornartorsiortut ikiorniarlugit.

Inuusuttut Ataqatigiit: Ilinniagaqartut 40.000 kr.-it angullugit akileraartarunnaarsinneqarlik

Ilinniagaqartut ukiumut 40.000 kr-it angullugit isertitaminnik akileraartarunnaarsinneqarlik. Taamaalilluni ilinniagaqartut namminersorlutillu inuussutissarsiortut qanimut attaveqatigiinnerat pilersinneqassaaq, aammattaaq taamaaliornikkut ilinniagaqartut ilinniakkamik suli naammassinninnatik sulinermik misilittagaqalernerat periarfissinneqassaaq. Ilinniartuutitta ilinniakkaminnik naammassinnittarnissaat pisariaqartipparput. Taamaattoq Ilinniartut amerlasuut meeraqarnerat, aningaasaqarnerminnillu naammattusaariniarnerminnik ajornakusoortitsisartut nassuerutigisariaqarparput.

Suliffissarsiorlutik allatsissimasut affaat tikingajallugit inuusuttuunerat inuiaqatigiinni ajornartorsiutigaarput. Inuusuttut suliffissaaleqisut amerlanerpaartaat ilinniagaqanngitsuupput, Inuit Ataqatigiillu inuusuttortatta taamak amerlatigisut ilinniagaqarnatilluunniit suliffeqannginnerat aarleqqutigaat.

Inuusuttortatta amerlaqisut inuiaqatigiinnik isiginnaartuuinnaanerat isiginngitsuusaaginnarsinnaanngilarput. Taamaammat ilinniartut atugaat pitsanngorsaavigisariaqarpavut. Amerlanerit ilinniagaqalernissaat pisariaqarteqaarput. Amerlasuut ilinniarnerminni ingerlalluartarput, taamaattoq ilinniarnermik saniatigut sulinerminit isertitaqarnissaminnik pisariaqartitsisarput. Taakkulu ukiumut akileraarusigaanngitsunik 40.000 kr-inik isertitaqalersinnaanerannik Inuit Ataqatigiit aqqutissiuunniarpaat.

Kollegianik amigaateqartilluta ilinniartullu amerlasuut namminersortunit inissianik akisoqisunik attartortariaqartartillugit, ilinniartuutivut aningaasanik amikkittoorumanatik sulisariaqalersippavut. Ilinniartut pitsaasunik inissaqartinneqarnissaat politikikkut qulakkeersimanngilarput, tamannalu ilinniartut periarfissaasa naligiinnginnerannik kinguneqarpoq. Ullumikkutut kollegiassaaleqineq annertutigitillugu, ilinniartut atugaasa pitsanngorsarnissaanut iliuusissavut sukumiisut misissortariaqarpavut.

Inuusuttut sulerusussuseqarnerannut akornusiissanngilagut. Ilinniareernermik kingorna iluaqutigisassaminnik misilittagaqalernissaat pingaaruteqarpoq. Taamaaliornikkullu inuiaqatigiittut aningaasatigullu imminut napatittunngussaagut.

Aningaasalersornera

Meeqqat atuarfiannik nukittorsaanermik, taamaalillutalu Majoriamik pisariaqartitsinitta annikinnerulerneratigut iluanaarutitsigut siunnersuummut aningaasaliissutissat pissarsiarineqassapput. Siunnersuut inuusuttortatsinnut aningaasaliineruvoq, taamaalilluni amerlanerit ilinniakkaminnik naammassinnittaleqqullugit, taamaalillutillu aamma inuiaqatigiinni sulisartuunermikkut inuiaqatigiit atugarsissaarnerannut aningaasaqarnikkut kaaviiaartitseqataanissamut ammaassinerulluni.

Inuusuttut Ataqatigiit sinnerlugit

Tabitha Larsen

Arnat persuttagaasimasut sinnerlugit

Unnuaq manna unnuarpassuit sinissaaruteqaffigisartakkannut ilaavoq, eqqarsaatikkami arnamut ukiut arlallit matuma siorna angummik inooqatigisaminit persuttarneqarluni toqutaasumiipput.

Persuttarneqarnini toqqutigigaluaraa, taamaattoq angutip assaannarminit ajoqusiineri toqumik kinguneqartut takullugit misigisaq misigisaavoq alla.

 

Taamanikkut inuusuttuullunga politiitut arnap inuusuttup sakkortuumik persuttarneqarluni toqquteqartup misissorneqarnerani najuuppunga. Misigisaq sakkortooq inuuninni puigunngisaannassavara. Arnap toqungasup suli uumanermini ajoquserneqaatai inuuninni takusimasanni tamanit amiilaarnarnersaapput.

 

Misigisara taanna politiitut kingornalu eqqartuusseqataasartutut persuttaanernik suliarpassuit allat aqqusaakkakka peqatigalugit uannut sunniuteqarput.

 

Inuiaqatigiit kalaallit akornanni ukiorpassuarni persuttaasarnermut tunngasuni akuuvunga, ukiunilu aqqaneq marlunni kingullerni 8. marts gruppimi,  arnat persuttarneqartut annissisinnaanngitsut pingaarutilimmik oqaaseqartarfianni ilaasortaavunga.

 

Tullianik persuttagaanissaq arnat kisiat aarleqqutigineq ajorpaat. Saaffissaqannginnerli ikiorneqarsinnaannginnerlu arnat amerlanertigut inissisimaffigisarpaat. 

 

Taamaammat arnat nipaatsut taakku Inatsisartuni sorsuutigissavakka. Taakkununnga pissutsinik toqqissisimanarnerusunik neqeroorutinillu amerlanerusunik pilersitsinissaq qasuttuillunga sulissutigissavara.

 

Arnat meeqqallu inuunermit persuttaaffiusumit qimagullutik toqqissinermik qulakkeerunniarlugit inissiigasuarfissaqalersinnissaat siunnersuutima siullersarissavaat, soorluttaaq angutit arnallu inooqatiminnut persuttaasarnikkut kamaqartarnerminnillu ajornartorsiutaasa qaangernissaannut neqeroorutaasup Alliap annertusineqarnissaa suleqatigiiffigissaginga.

 

Neriuppunga qinersinermi taassagimma.

 

Inge Olsvig Brandt

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qineqqusaartoq

Meeqqanut tapit meeqqamut tapiutaalik – angajoqqaamut tapiutaanatik

Meeraq angajoqqaaminit pinngitsoorani sapinngisamillu isumagineqartussaavoq.

 

Angajoqqaaqarpoq imminnut najorunnaarnikunik, taamaasilluni angajoqqaaqarluni aamma meeqqamut tapiutinik angajoqqaamut akilersuisunik.  Angajoqqaalli ilaat taamaakkaluartoq meeqqanit minnerusumik annerusumilluunniit, ilaqutaasut aamma, meeqqamut pilersueqataasuusarput. Pilersueqataagaluarlutik akilersuisussanngortinneqartarput, akilersueriaaserlu tassaavoq angajoqqaamut meeqqamik najugaqatiginnittumut aningaasanngorlugu akilersuisoq, tassa kontoanut aningaasat nakkartinneqartarput. Tamannali meeqqamut tamatigut atorneqartarneri isumannaarutaanngilaq.

 

Periarfissaalertariaqarpoq akilersuisup nammineq aalajangissallugu meeqqani qanoq pilersussanerlugu, meeqqerivianut, ornittagaanut imaluunniit atisassaanik angalanermulluunniit akiliuttarnissaanut.

 

Angajoqqaat ilaqartartarput imigassamik allanillu atornerluisunik meeqqallu tapisiutaanik atuisinnaasartunik meeqqaminnut atunngikkaluarlugu, imaluunniit angajoqqaaqarpoq meeqqap atuarnerani allamilluunniit peqquteqarluni allami najugaqartarnera peqqutigalugu tapiutinik pisinnaanngitsunik.

 

Erseqqissassavara meeraq allami najugaqaraluarpalluunniit angajoqqaajusut pisussaatitaammata pilersuisueqataanissaminnut.

 

Illuatungaanut aamma saatsikkutsigu, angajoqqaaqarpoq aamma piviusumik meeraq ulluinnarni isumagisarinngikkaluarlugu tapisianik tigooraasut. Angajoqqaat pineqarput meeqqamut oqartussaasut meeqqami sumi najugaqarnissaannik aalajangiisuusussat, tamatigulli taakkuuneq ajorput ulluinnarni meeqqaminnik isumaginnittuusut.

 

Angajoqqaajusup meeqqamik tigumminnittup aalajangersinnaavaa meeraq sumi najugaqassanersoq. Imaanngilaq angajoqqaaqataasup meeraq oqaasissaqarfigiunnaaraa akisussaaffigiunnaarlugulu, tamattami meeraq akisussaaffigaarput meerarlu aamma oqartussaaqataasariaqarluni. Inatsisit Nunatsinnut atuutsinneqartut europamiunit sanarfineqarnikut tulluussorinngilakka. Nunatsinni ilaqutareeriaatsit ullutsinni allaapput, taamaammat piorsarsimassutsitsinnut tulluussartariaqalerput.

 

Angajoqqaaq pilersuisoq pisinnaatitaaffeqartariaqarpoq sutigut akilersueqataanissaminik aalajangeeqataalluni, taamaasilluni qulakkeerlugu meeqqap tapisiutini eqqortumik arlaatigut tigusalernissai.

Angajoqqaaq pilersuisussanngortitaq pisinnaatitaaffeqartariaqarpoq piviusumik pilersueqataaguni akilersuutimi uppernarsaataannik saqqummiussissalluni akilersuutaanillu ilanngarneqartarlutik.

Illuatungaanillu angajoqqaaq meeqqaminut tapiutinik tigusissartup meeqqani najugaqatiginngikkaluarlugu uppernarsarsinnaanissaa meeqqaminik isumaginnittartuulluni periarfissaqarfigisariaqaraluarpaa. Uani eqqarsaatigaakka ilagaat meeraq atuariartorluni imaluunniit innarluuteqarnerminik peqquteqarluni allami najugaqartariaqarnera. Imaammat inatsimmi angajoqqaaq meeqqamik najugaqateqartoq kisimi aningaasanngorlugit tapiutinik tigusisinnaatitaammat, naak piviusumik ilaatigut pilersueqataagaluarluni.

 

Ilisimavarput angajoqqaarpassuit, ingammik ataataasut, tapiutinik kommunerisaminnut taamannaannaq akiligassaqartut. Imaammat anaanaasup qinnutigisinnaammagit kommunikkoorlugu angajoqqaajusullu kommuni akilersulertussanngorlugu, akilersinnaanngikkunigillu akiliisitsiniartarfimmut nakkartarlutik. Akiliisitsiniartarfiup akilersuititsiniarnini iluatsinngikkuniuk akissarsiaanit ilanngaassuilertarput. Piviusumilli angajoqqaajusup meeqqani pilersuiffigeqataappagit? Naak adressemi najugaqatiginngikkaluarlugit (uani anaanaasup akisussaaffimmik tigumminnittup aalajangertarpaa meeraq sumi najugaqassanersoq) piviusumik najugaqatigippagit sinittarfeqartillugit ulluinnarnilu isumagisaralugit?

 

Ilimagilluinnaqqissaarpara angajoqqaaqartoq, piviusumik meeqqaminnik isumaginnittaraluarlutik meeqqamik najugaqatiginnissinnaatitaasumut akilersuisut, qularnaarneqanngikkaluartoq aningaasat meeqqamut tuttarnissai. Tamanna aaqqittariaqarpoq. Piviusumik angajoqqaarpassuit akiligassaat taamak annertutiginngikkaluarput. Angajoqqaaqarpormi meeqqaminnik isumaginnittunik saniatigullu angajoqqaaqataasumut akilersuisunik.

 

Aamma kommunimut pisortanut taarsigassaqarujussualertarneq annertooq ajornartorsiut annikillisarneqarsinnaalluarpoq tapiutinik akilersuisup aalajangeeqataaffigilersinnaassappagu meeqqat ulluinnarni atugaanut tapiutini qanoq atorneqalersinnaasuugaluarpata.

 

Suliniutigerusuppara meeqqanut tapinik akilersueriaatsip isumannaallisarneqarnissaa, qulakkeerniarlugu tapit meeqqamut tuttalernissaat.

 

Sulissutigerusuppara angajoqqaat periarfissaqalernissaat isumaginneqataagunik pilersueqataanerminnik uppernarsaasinnaanngussasut.

 

Sulissutigerusuppara meeraq sumiluunniit najugaqaraluarpat angajoqqaajusup pilersortuassagaa meeraq nammineq oqartussanngornissaata tungaanut.

 

Meeqqanut tapit meeqqamut tapiutaalik – angajoqqaamut tapiutaanatik.

 

Nunatsinni inatsisitsinni angajoqqaajusup meeqqaminik akisussaaffeqartup oqartussaatitaanera annertuallaaqaaq, meeqqap pisariaqartitai salliunneqartalertariaqarput. Meeqqap pisinnaatitaaffii aallaviulertariaqarput.

 

Inuit Ataqatigiit Inuit pisinnaatitaaffii, tamatumanilu meeqqat pisinnaatitaaffii tunngavimmisut suliniutigai.

Arnajaaq Lynge

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qineqqusaartoq

Sara Olsvig: Isumaginninnikkut nutaaliortussanik periarfissiissaagut

Kalaallit Nunatsinni isumaginninnikkut aaqqitassarpassuit – inuiaqatigiinnut aamma akisoqisut – ukiuni qulikkaani suliniuteqarfigineqartaraluartut, annertuumik allanngoriaatilimmik pitsanngoriartinneqanngillat. Allatut iliuuseqarnissamut sapiiissuseqalernissatsinnut piffissanngortoq, Inuit Ataqatigiit isumaqarput.

Ukiuni qulikkaani imigassamik atornerluinerit, meeqqanik kinguaassiutitigut atornerluisarnerit, sumiginnaanerujussuit inupparpassuillu inuunermikkut anniaatillit iliuuseqarfiginiartuarpavut. Ajornartorsiutit inuppassuit ulluinnaannik inuunerannillu innarliisarput, tamannalu alianarluinnartuuvoq. Isumaga naapertorlugu ajornartorsiutinut ikiorsiissutitut iliuuseriniarsimasaraluatta iluatsissimannginnerannik unneqqarilluta oqartariaqarlerpugut – ajornartorsiutimmi uteqqiattuarput. Isumaginninnikkut suliassanut annertuunut unikaallatsitsisinnaasunik iliuutsinik allanik ineriartortissinnaasatsinnik nutaanillu suliniuteqarfigisinnaasatsinnik siuarsaasariaqalerpugut.

Inuit Ataqatigiit ima siunnersuuteqarput:

  • Ukiut tamaasa isumaginninnikkut nutaaliornissamut 25 mio. kr-it immikkoortinneqartassapput
  • Isumaginninnikkut suliffissaqartitsinermilu siulersuisunut ilaasortanik politikikkut pituttorsimanngitsunik tallimanik toqqaasoqassaaq
  • Aningaasaliissutit isumaginninnermi suliffissaqartitsinermilu politikikkut suliutini sukumiisuni atorneqarnissaat siulersuisunit isumagineqassaaq
  • Suliniutini isumaginninnikkut ajornartorsiutinik pinaveersaartitsinermi passusinermiluunniit periutsit nutaat misilerarneqareersullu ingerlanneqartassapput
  • Suliniutini ukioq ataatsimit pingasunut sivisussusilimmik ingerlasinnaasuni inerneri siulersuisunit ataavartumik nalilersorneqartassapput
  • Sulinitit iluatsittut aningaasanut inatsisikkut aningaasalerneqartartussanngussapput, nangittumik ingerlanneqartassallutik
  • Suliniutit piffinni ataasiakkaani nunalu tamakkerlugu ingerlanneqarsinnaapput

Periuusereriikkat iluatsinngitsut atuutiinnarsinnaanngillat. Isumaginninnikkut pinaveersaartitsineq siusinnerujussuakkullu iliuuseqajaartarneq annertunerusumik aallukkumavavut. Imminut ikiorsinnaanngortitsisumik ikiuinerit ingerlatissavavut, isumaginninnikkullu ajornartorsiutit amerlanerujussuit pinaveersaartinneqarnerannik iliuuseqarluta. Tamanna inummut ilivitsumut aningaasaliineruvoq. Periutsillu tamakku isumaginninnikkut suliniutsitsinnut atuutsikkumavavut, taamaaliornikkut pissutsit unammillernartitavut pisariaqanngitsumik alliartuinnaqqunagit.

Nunarsuarmi nunat ikittuinnaat innuttaasut amerlassusaannut agguarlugu aningaasanik amerlanernik sumiginnaanernut, imigassamut atornerluinernut, kinguaassiutitigut atornerluinernut kiisalu pinngitsaaliissummik nalinginnaasumillu angerlarsimaffiit avataannut inissiinernut Kalaallit Nunatsinnit qaffasinnerusunik atuisarput. Suliniuteqajaarnermi iliuusissanik nutaanik nassaartariaqarpugut inullu ilivitsuutillugu suliniutit nukittorsarlutigit, taamaaliornikkut kingunerlutsitsinerit uteqqiallutik inuunermi piffissami sivisuumik akornuseeqqunagit. Suliniutit sunniuteqarluartut ilinniarfigissavavut taakkulu annertunerusumik atorlutigit. Piffinni suliniutit sunniuteqarluartut nunamut tamarmut atugassanngortinneqarsinnaapput. Inuit ataasiakkaat inuunermi ingerlalluaqqullugit sakkussillugillu akiuunnissamut nukissaqalersittariaqarpavut.

Kalaallit Nunatsinni pikkorissorpassuarnik tunniusimasunik sulisoqarlutalu nammineq kajumissutsiminnik toqqammaveqartumik iliuuseqartartoqarpugut taakkulu maannamut iliuutsivut allanngortillugit ajornartorsiutinik aaqqiiniarnermi periutsinik allanik neqerooruteqarlutik suliniuteqassapput. Inuunermi sivisuumi isumaginninnikkut politikimik ingerlataqartut ilisimasat pigisaat atagu atorluartigit. Nutaamik eqqarsarneq sulinermilu iliuuseqarneq killilersussanngilarput, akerlianik taamaaliorneq tikilluaqqussavarput. Kinguaariiaanik annaasaqaqqissanngilagut, taamaammallu ajornartorsiutinik aaqqiivinnani isumaginninnikkut iliuuseqartarnerit muminnissaannut piffissanngortoq isumaqarpunga.

Sara Olsvig, siuliottaasoq, Inuit Ataqatigiit.

Nuna tamakkerlugu naaperiuteqarnikkut aalisarneq aningaasarsiorfiullunilu piujuaannartitsisoq

Qinigaaffimmi aggersumi Nunatta inuussutissarsiutaasa pingaarnersaat pillugu – aalisarneq – nuna tamakkerlugu naaperiuteqarnissaq Inuit Ataqatigiit qulakkeerniarpaat. Aalisarnerup piujuaannartitsineq tunngavigalugu aningaasarsiutaanerata patajaatsuunissaa inuiaqatigiinnut pingaaruteqarluinnarpoq. Taakku qulakkeerniarlugit politikkikkut patajaassuseq siammasissumillu isumaqatigiissuteqarluni siunissaq isigalugu aalajangiinissaq aqqutissaavoq.

Tamanna Inuit Ataqatigiit anguniarlugu nalunaarutigereerpaat, tassa Nunatsinni aalisarnerup nunarsuarmi siuttuunissaa anguniarlugu ineriartortitsisoqassasoq, ilutigitillugu inuiaqatigiit aningaasaqarneranut pissarsissutaanerpaaffissaa qulakkeerneqassasoq.

Pisassat minnerpaamik pisarisaleratsigituulli pitsaatigisumik kinguaatsinnut tunniutissavagut, tamannalu piujuaannartitsineq tunngavigalugu ingerlatsinikkut pissaaq.

Inuit Ataqatigiit siunnersuutaat tigussaasut ilaatigut makkuupput:

  • Pisassiissutit akuersissutigineqartartut piffissaligaassapput, tassa pisassat ukiuni 15-ini atuuttassallutik.
  • Aalisarnermik inuussutissarsiuteqalernissamut inuusuttut naleqquttumik periarfissinneqassapput, tamanna pissaaq ineriartortitsinissamut pisassiissutinik illikartitsinikkut
  • Kommunit kiisalu aningaasaliinissamut peqatigiiffiit Nunatsinniittut aalisarnerup iluani suliffeqarfinnut aningaasaliisinnaanngornissaat ammaanneqassaaq.
  • Nunatta imartaani aalisarneqartartut tamarluinnaasa MSC-mik nalunaaqutserneqarnissaat/meqqilerneqarnissaat qinnutigineqassaaq.
  • Aalisartut inuusuttut ingerlatsivissuarnit ingerlatsivissuit ’aallartinniartunut ikiuuttarnissaat’ inerisarneqassaaq – isumannaarneqassaarli ilisimasat aningaasallu suliffeqarfiutinut nutaanut ilanngullugit nuunneqartarnissaannut pilersaaruteqarnisaq.
  • Aalisarnermut Siunnersuisoqatigiit attanneqassaaq aalisarnermilu politikkikkut qitiunerusumik inissisimassalluni. Tamanna tamat oqartussaaqataanerannik tunngavilimmik ingerlatsinermut pingaaruteqartutut isigaarput.
  • EU-mut pisassiissutigineqartartut, imartatsinneersut, ilaat Nunatsinni nammineq pisarisalissagutsigit qanoq kinguneqassanersoq paasiniarlugu sukumiisumik misissuititsisoqassaaq.

Anguniakkatta ilaat qularnanngitsumik aningaasaqarnikkut unammillernassapput piviusunngortinnissaallu pisariussallutik. Tassaappulli avaqqunneqarsinnaanngitsut. Aalisarnermut politikkissatut siunnersuuteqarnitsinni partiit, inuussutissarsiuteqartut, ilisimatuut, aalisakkeriviit avammullu nioqquteqartut aalisarnermi inuussutissarsiuteqarnermi ataatsimoornerunissaat kissaatigaarput. Inuusutissarsiutitta pingaarnersaata nukittunerulerluni inuiaqatigiinnut iluaqutaasumik ineriartornissaa ataatsimoorfigissavarput. Pisariaqartitarput tassaavoq nuna tamakkerlugu naaperiuteqarnissaq, taamatummi aalisarnerup inuiaqatigiit aningaasaqarneranut pissarsissutaanerpaanissaanut qulakkeerneqataassaaq.

Aalisarnermut inuussutissarsiut siunissamut patajaallisartariaqarparput inuusuttunillu aalisarnermut appakaattoqarluarnissaa qulakkeertariaqarparput. Taamaammat piffissaligaanngitsumik pisassiissutit ukiuni 15-ni killilerumavagut pisassiissutillu niuffatigineqarsinnaasut 10%-iisa Naalakkersuisunit ineriartortitsinissamut pisassiissutitut aalisartunut nutaanut immikkoortinnerisigut periarfissiilluarumalluta. Ilanngullugu Nunatsinni kommunit, aningaasaliinissamut peqatigiiffiit,  soorlu soraarnerussutisiaqarfiit, aalisarnermut inuussutissarsiummut aningaasaliisinnaanissaannik ammaakkumavagut. ”Pisassiissutinut niuerfimmik” siullertut ineriartortitsinermut pisassiissutinik ingerlatsinisinnaasumik pilersitsinissaq siunnersuutigaarput.

Sara Olsvig, siulittaasoq, Inuit Ataqatigiit

Namminiilivinnissamut aqqutissiuussissaagut

Nunatsinni ukiuni arlalinniluunniit namminiilivinnissaq piareersarneqarsimagaluarpat, aningaasatigut unammillernartoqarumaarpoq. Aningaasarsiornerlu assersuusiorfigissagaani namminersorlutik inuussutissarsiortut assersuutissaqqipput. 

Assersuutigalugu suliffik aallarterlaaq natilerisutut ingerlasoq ukiorpassuit ingerlereernerani Hoteliutitut ingerlatsilerluni, sunaluunniit namminersortutut ingerlaniaraanni ajornartorsiutit nammanneqartussaapput. Kinaluunniit namminersortut ingerlatsiniartinissamik piareersaleruni aningaasanik katersueqqaartussaavoq, suliffimmilu ingerlatsileraangami aallaqqaammut annertuumik sulilluni qaqittariaqarpoq.  

Nuannaarutigaara Kalaallit nunaqavissut sapiitsut maannakkut saqqummertarlernerat, tamakkumi sapiissuseqarnertik takutimmassuk nersortariaqarput. Sapiitsorsuit saqqummerneranni aatsaat taamak pissanganartigisumik saqqummersoqartalerpoq.  

Inuit Ataqatigiit namminersortunngorniartunut nutaaliortunut aallarnisaaniartunullu ukiut pingasut siulliit akileraaruteqannginnissaat anguniarparput.

Saperata namminiilivinnissamut suliniarta. Nunat sanilitta utaqqivaatigut namminiilivinnissatsinni niueqatigiinnissatsinnut piareeqqasut. Kinguaassatsinnut tunniussinissarput tullinnguuppoq. Maanna kalaallisut oqaasilippassuaqarpoq ilinniakkanik qaffasissunik naammassinnissimasunik nunatsinnillu kivitseqataasussanik. 

Sulisartut aningaasarsiornerat:

Nunarput sulisartoqanngikkuni namminiilivissinnaanngilaq. Sulisartut nammakkerneqarlutik inuunerat nalilersortariaqalerpoq, piitsuussuseq killilerneqassappat sulisartut aningaasarsiaasa qaffasissusaat nalilersorneqartariaqarpoq.  

Inuutissarsiutitigut ilinniarsimasut maannamut isertitakinnerpaatut inissisimaleqqasut pitsaanerusumik aningaasarsiaqalernissaat sulissutigisariaqarparput. Taakkuupput nunatsinni nammattuarlutik sulisut qujassuteqarfiginertariaqartut, nunatsinnimi kivitseqataanerminni sulisinnaasut. 

Namminersortutut sulisitsisut amerliartortinnissaanut suliniuteqarnerusariaqarpugut siammasinnerusumik inissiinikkut, namminersortut mikinerusumik ingerlatsisut nammataqarnerpaasartut nunatsinni piujuarnissaat anguneqartariaqarpoq, Namminersortut anginerusumik ingerlatsisut annerusumik ajornannginnerusumik nunatsinnut namminiilivinnissamut nammaqataallutik ingerlatsilluarnissaanut kaammattueqataaffigerusuppagut.  

 

Inussiarnersumik inuulluaqqusillunga

Henrik Rachlev

Inuit ataqatigiit Paamiut

Meeqqat tusaaneqarusupput

Siullermik qujarusuppugut MIO-p meeqqat nipaanik apuussinerannut. Inuit Ataqatigiinnit pingaartipparput meeqqat atugaannik pitsanngorsaajuarnissaq minnerunngitsumillu meeqqat peqataatinneqartutut misigisimanissaat. 

Meeqqat tungaanniit pisariaqartitat kissaatillu apuunneqartut assigiinngitsorujussuupput. Tamarmilli ataatsimik siunertaqarput: TUSAANEQARNISSAQ. Kinaluunniit tusaaneqartutut takuneqartutullu misigigaangami toqqissisimanerpaasarpoq paasineqartutullu misigisarluni, pingaartumik meeqqat taakkuupput oqaasinnguisinnaanngitsillutik tatigisassatut tulaavissaminnik pisariaqartitsisut.  

Uagut inersimasuusugut taakkuusussaavugut meeqqat naatsorsuutigisinnaasaat. Taamaattumik Inuit Ataqatigiinniit pilersaaruteqarpugut assigiinngitsunik meeqqat atugaannik pitsanngorsaataasinnaasunik. Meeraq ataasiusutut ukkatiinnarnagu ilaqutariit ataasiussuseqarnerat ataqqillugu sullissiniarpugut. Meerarmi ineriartornissaminut periarfissaqassappat angajoqqaajusut qiviartariaqarpagut, pisariaqartitsiffiatigullu ikorfartorlugit. 

Siusissukkut iliuuseqarneq inuiaqatigiinnut sutigut tamatigut akilersinnaalluarmat aningaasanullu nallersuunneqarsinnaanani suliassatut pingaarnerpaatut sulissutigisariaqarparput. Meeqqat sumiginnagaasimasut kiisalu ersinngitsumik innarluutillit suli annertunerujussuarmik ikiortariaqarpagut periarfissilluarlutigillu. Meeqqat tamavimmik peqqissumik inuuneqarnissaminnik pisinnaatitaaffeqarmata. 

Inersimasuusugut, politikkerit, qineqqusaartuusugullu MIO-mut meeqqat oqariartuutaannik apuussinerannut qujasarujussuaq, tamatsinnullu pisussaaffiliilluni.

 

Tabetha Larsen

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qineqqusaartoq

Meerartagut inuusuttagut innarluutillillu piginnaaneqarnerusut pimoorullugit sulissutigisigit

Meeqqat atuarfiinik meeqqallu atugaannik pitsanngorsaasa

Naluneqanngitsutut ullumikkut inuusuttut ilinniakkaminnik naammassinngittoortartut amerlasoorujussuupput, uagullu inuiaat ikittunnguungatta kikkut tamaasa atorfissaqartippagut pissutigalugu ukiorpassuunngitsut qaangiuppata utoqqalinersiallit amerlasoorujussuanngortussaammata. Taamaammat naqqaniit angusanik pitsanngorsaanissaq allaqqunneqarsinnaanngilaq.

Isumaqarpunga ullumikkut meeqqeriviit atualertussanut piareersaasarnerat ajunngikkaluarluni suli pitsaanerusumik aaqqissuunneqarsinnaasoq, tamannalu pissaaq atuarfinni siunnersortit atorluarnerisigut. 

Qanittumi Meeqqat atuarfianni meeqqat affaat katataasarnerinut tunngatillugu nutaanik aaqqiissuteqartariaqartoq meeqqat illersuisuat kaammattuuteqarpoq. Siullertut meeqqat atuarfii najoruminartuusariaqarput. Aammali eqqaaneqarpoq meeqqat ajornartorsiutinik annertuunik nammataqartut, taamaammallu atuarfimmi ilikkagaqarsinnaanerat killeqartartoq ajornartorsiutit angerlarsimaffimmi pisut pissutaallutik, meeqqat suliassaminnut aallussisinnaanerat killeqalersartoq. Taamaammallu uanga aaqqiissutissatut pingaartutut isigisara tassaavoq ilinniartitsisunngorniat itinersusumik misigissusilerinermik ilinniartinneqartarnissaat. Tamanna pisinnaavoq katsorsaaviit qanimut suleqatiginerisigut. Meeqqammi atuarfiani anguniagassanut ilaareerpoq ”meeqqat misigissutsiminnik oqaasinngortitsineq ilinniassagaat” Inuiaqatigiit ikittunnguugatta inuiaqatigiit tamarmik kivitseqataasariaqartut isumaqarpunga.

Meeqqat atuarfiini angusat pitsanngoriassappata pingaartuuvoq angajoqqaat meeqqaminnut naatsorsuuteqarnissaat inersimasunngorunik ilinniagaqalernissaannik. Ilaqutariillu pisariaqartitsinerusut siunnersorluarneqarlutik qanimut malittarineqartarnissaat pingaaruteqartorujussuartut isigaara.

Ilaqutariit klassiat illoqarfinni ataasiakkaani aallartinneqarsimasoq, illoqarfinnut allanut atuutilerniissaa suliunitissaavoq pingaaruteqartoq. Maannamummi atuartunut immikkut pisariaqartitsisunut iluaqutaasutut nalilerneqarnikuummat.

Atuartut isorliunerusuni najugallit eqqarsaatigalugit, sualummik allamiut oqaasii matematikkilu eqqarsaatigalugit ungasianiik atuartitsineq eqqunneqartariaqarpoq. Tammannalu pisinnaavoq atuarfiit akornanni qanimut suleqatigiinnikkut, nunaqarfimmiummi meerartaat illoqarfinnut atuariartoraangamik ilaatigut piginnaasamikkut illoqarfimmiunut inorsartarmata.

Ullumikkut atuartut 16-it missaani ukioqarlutik meeqqat atuarfianni naammassikkajuttarput. Ilinniarfiillu amerlasuut 18-lereersimasunuinnaq ilinniartoqarsinnaallutik. Uanga isumaqarpunga  11 klassi aamma toqqagassatut ilannguttariaqartoq, kikkummi tamarmik efterskolertitsinissaminnut akissaqarneq ajormata aammalu periarfiisaqassanatik. Inuusuttortatta inersisimassusaat assigiinngittorujussuuvoq taamaammat periarfissat amerlanersusariaqarput.

 

Inuusaaserput atorlugu inuusuttatsinnut innarluutilittatsinnullu nutaaliornermik periarfissiisa

Meeqqat atuarfiinit anisut inuusutsikkaluttuinnartut eqqarsaatigalugit nunatsinnittaaq assassornikkut pinialunnermillu inuusuttatsinnut periarfiisiisinnaasariaqarpugut. Kingusinnerusukkut inersimasunngorunik nunatta pissarititaanik imminnut pilersornissaat eqqarsaatigalugu.

Ilinniarfik højskolitut ittoq kalaallisuuliornermik, nutaaliornermik, pinialunnermillu ilinniarfik pilersittariaqarparput, inuusuttunut nukittorsagassanut inuusuttunullu assassornermik soqutigisallit eqqarsaatigalugit.  Taassuma ataani innarluutillit piginnaasaqarnerusut inissisimasinnaanissaat aaqqinneqarsinnaavoq, naluneqanngitsumimmi ullumikkut taakkuupput annerusumik periarfissaqartinneqanngitsut.

Meeqqat atuarfianit anginermi periarfissanut ilaatittariaqarparput, inuusuttut sulinermik sungiusarsinnaanissaat. 18-nik ukioqalernissaat utaqqinngikkaluarlugu sulinermik sungiusarnissaat ineriartornissaannut iluaqutaasinnaammat.

 

Agathe Steenholdt

Inuit Ataqatigiinniit qinigassanngortittoq

Nuna tamakkiisumik ineriartortitsigu

Maannakkut isumaqarpunga illoqarfiit isorliunerusut angallannikkut kiffartuussinermik kinguussaasimasut. Aammalu eqqaaveqarnikkut ikuallaavissuarnik amingaateqarnermikkut inuit tamaani najugallit eqqakkaminnik nunami ikuallaasartut peqqissutsimut ulorianarluinnartumik,
tamanna maannakkut iliuuseqarfiginissaa piffissanngorpoq.

Aasakkut Uummannap sulluani putsileraagat ulluni arlaqartuni timmisartoq missinnaajunnaartarpoq, tamatuma kingunerisarpai inuit angalasussaagaluit kinguaattoortarnerat, ilaatigullu namminneq umiatsiamik Ilulissanut uiaruttariaqartarput timmisartoq ilaaffissartik angumeriniarlugu. Tamanna illersorneqarsinnaanngilaq ulorianarlunilu, inuit tamaani najugallit
sinerissami allatuulli angallannikkut kiffartuunneqarnerat iluarsisariaqarpoq soorlu umiarsuup ilaasartaatip aasakkut juni-miit septemberip tungaanut angalatittalerneratigut.

Avannaani aasakkut seqineq kaaviinnaleraagat seqerngup nukinga atorluarnerusariaqarparput, taamaalilluta mingutitsinngittumik nukiliorsinnaanitinnik nunarsuarmioqatigut takutissagatsigit, tamanna maannakkumiit atorluarnerusariaqalerparput.

Maannakkut piffissanngorpoq atuarfinni nutartikkanik sanaartornissaq taassuma malitsigisaanik naturvidenskabimik taaneqartartoq atuarfinnut eqqunneqassooq, pinngortitamullu tunngasunut tiimit amerlillugit kingunissaa pitsaasoq tassaavoq atuartut siunissamut ujarassiuut, ingeniørit uumasulerituullu pilersissagatsigit nunatsinni namminiilivikkutta pisariaqartitavut.

Kalaaleqatitta avinngarusimasuniittut suliffissaaleqisullu illoqarfinnisuulli nunaqarfimmik qanoq ineriartortinneqarnissaannut suliffissanillu pilersitsinissaannut tusarnaarnerusariaqalerpagut. Taakkumi pissutsit qanimut inuuffigaat pisariaqartitallu ilisimaarinerullugit.

 

Maannakkut illoqarfinni angisuuni, illoqarfinnilu mikinerusuni inissianik tulluartunik sanaartortariaqarpugut, tamattami toqqissisimanissarput ineqarsinnaatitaanerpullu pisinnaataaffigisariaqaratsigu.

Maannakkut piffissaanngorpoq aqaguinnarmut pilersaarusiorata ukiut tulliit qulikkaat pingasut kinguaariit tulliinut nunatsinnut pilersaarusiussalluta.

 

Jukku Ostermann Markussen

IA tunuliaqutaralugu Inatsisartunut qinigassanngortittoq

Namminiilivinneq anguniagaavoq ajornartorsiutinulli aaqqiissutaanngilaq

Arlaat naammanngilaq. Arlaannik amigaateqarpugut. Erinitsanneq sakkortooq, tassa nunagisamik namminersortumik erinitsaassineq.

Amerlaqisut namminersulernissaq pillugu oqallinnermik ingerlataqarput. Kinami taamaannginnami?

Qanittumi namminersulernikkut inuiaqatigiinni kalaallini ajornartorsiutivut aaqqissasut amerlasuut upperaat.

Erinitsannitsinnilli pakatsisinneqassannginnerput mianerissavarput.   

Inuiattulli ataatsimoortutut piffissami aggersumi avissarnissamik kissaateqarumaarnissarput qularutiginngilluinnarakku erseqqissarlara.

Erngertumilli namminiilivinnitta ajornartorsiutitsinnik tamanik aaqqiiumaarneranik takorluuineq piviusorsiunngilluinnarpoq.

Uanga nammineq paasinninnera naapertorlugu politikerit ilaasa akornanni oqalliseriaaseq, namminiilivinnissamut tunngatillugu ajornartorsiutit qitiuvoq. Politikerit ilaasa ataatsimoornikkut nukittuumik toqqammavisseeqataanatik innuttaasut akornatsinni avissaartuunnermik pilersitsinerat avaqqussinnaanngilarput.

Amerlasuutigut apeqqutit kinaassutsimut, kulturikkut kinaassutsimut oqaatsinullu tunngasut oqallinnermi ”ikummarissaatitut” atorneqarput. Tamakkuli politikimik suliaqarnissami pisariaqanngillat, politikerilli amerlavallaartut politikikkut oqallinnermi inuit assigiinnerat, naligiinnerat assigiinngiiaartuunerallu pillugu oqallinnatik, inuit assigiinngissusaat aalluppallaarpaat.

Ulloq 24. april Inatsisartunut qinersisoqassaaq. Namminiilivinnissamullu apeqqut tamatta arlaatigut sakkortuumik aallutissagipput qularinngilara.

Namminiilivinnissaq pillugu oqallinnermi pisariaqartumi innuttaaqatigiiaat tamallu oqartussaaqataaneranni najoqqutassat arlaat akigalugit pissanngitsoq partiinut tamanut kaammattuutigiumavara.

Oqallinnermi takorluukkat qanorlu inneraanerit aallaaviginagit piviusut aallaavigissallugit immitsinnut pisussaaffilerta.

Taamaaliornikkut eqqarsaatigilluagaanngitsumik nukingiussaavallaartumillu namminersulernissamik piviusunngortitsinissap pitsaanngitsumik kinguneqaatissai pinngitsoortissavavut.

Namminiilivinnissaq pillugu oqallinnerup eqqortumik toqqammaveqarluni ingerlanneqarnissaanut sapiissuseqartariaqarpugut. Namminiilivinnissarpummi sioqqullugu oqartussaaffiit amerlasuut suli piareersarnissaat suliassaraarput.

Namminiilivinnissarput qanoq akeqassava? Tamanna unneqqariffigitigu.

Oqallinnerni isumaqatigiittariaqanngilagut, tamattali immitsinnut ataqqeqatigiilluta oqallinnissatsinnut akisussaaqataanissarput qulakkeersinnaavarput. Tamanna kinguaassavut pillugit.

 

Inussiarnersumik inuulluaqqusillunga

Inge Olsvig Brandt

IA: Air Greenland tamakkiisumik pigilissavarput

SAS-p naalagaaffiullu Namminersorlutik Oqartussat peqatigalugit Nunatsinni timmisartuutileqatigiiffik, Air Greenland, piginneqatigiiffigaat. Tamanna naleqqutinngilaq. Piffissamimi sivitsortumi piginneqataasut pingasuusut ingerlatseqatigiiffiup qanoq ineriartortinnissaanut assigiinngippallaartunik takorluugaqarput. Piffissanngorpoq timmisartuussinermi unammilleqatigiinnermi sakkortusiartuinnartussami nukittunerpaamik inissisimajumalluta Air Greenland tamakkiisumik nammineq pigilissallugu.

Nunarput angallannikkut unamminarluinnartumik inissisimavoq. Innuttaasut amerlavallaarujussuartut angallannikkut naammaginanngilluinnartunik atugaqarput. Ukiumit ukiumut kiffartuussinissamut isumaqatigiissutinik kiffartuussinikkut akitigullu naammaginanngilluinnartut isumalluutigiuarpagut.

Tamatuma saniatigut piffissaq aggersoq takornariaqarnikkut siuariartorfiusussaq, inuussutissarsiornikkut angallannermik pisariaqartitsiffiusussaq avataaniillu angallassinikkut unammillerneqarfiusussaq ilisimaaraarput.

Inuiaqatigiit timmisartuutileqatigiiffik pigisarput nuna tamakkerlugu angallassinermi pingaaruteqarluinnartumik inissisimavoq. Ingerlatseqatigiiffik inuiaqatigiit ingerlanerannut qitiulluinnarpoq. Tamanna eriagissavarput. Inuiaqatigiittut Air Greenlandip qanoq ittunik qulimiguulinnik timmisartunillu peqarnissaanut aalajangiisuunerusariaqarpugut.

Pissutsimmi ullumikkutut ittut atuutsillugit piginneqataasut pingasuusut assigiinngitsunik siunertaqarnertik pissutigalugu timmisartunik qulimiguulinnillu pisariaqartinneqartunut aningaasalersuinissamut ataatsimoorfeqarsinnaannginnerat ilisimavarput. Tamanna Inuit Ataqatigiinniit allanngortikkumavarput.

Ingerlanneqarnera niuernermik tunngaveqassaaq

Siunnersuutigaarput SAS-p naalagaaffiullu Air Greenlandimi piginneqataassutaat Nunatta pisiarissagai, ingerlatseqatigiiffik tamakkiisumik inuiaqatigiinnit kalaallinit pigineqartunngorlugu. Ilanngullugu oqaatigiumavarput unammilleqatigiinnerulernissaq tikilluaqqugatsigu qulakkeerumallugulu Air Greenland kalaallinit tamakkiisumik pigineqartoq niuernermik tunngaveqartumik ingerlassammat suliffeqarfillu Naalakkersuinikkut toqqaannartumik sunnerneqarani suli ingerlanneqassammat.

Nunatsinni timmisartuussinikkut ingerlatseqatigiiffik annerpaaq namminerisamik aqulernissaa isumannaassallugu pingaarnerpaavoq, taamaalilluta Nunatsinni pingaartitagut allaavigalugit suliffeqarfiup pingaarnersiuinera pisinnaassammat. Suliffeqarfiup qulimiguulinnik timmisartunillu nutaanik aningaasaliinissaa pingaarnerutittariaqarparput, piginnittunut iluanaarutit agguaanneqarnissaat salliutinnagu.

Ingammik mittarfeqarneq pillugu aalajangersaanissat imaannaanngitsut eqqarsaatigalugit pitsaanerpaamik inissisimanissarput qulakkeertariaqarparput. Timmisartuutileqatigiiffitta innuttaasut inuiaqatigiillu kalaallit pisariaqartitaat salliutilluinnarlugit ingerlanneqarnissaa pillugu pitsaanerpaamik aqussinnaasariaqarparput.

Air Greenland inuiaqatigiinnit 100 %-mik pigineqartoq nukittuumik inississavaatigut.

Unammilleqatigiinnermi aggersussami nukittunerpaamik inissisimatissavaatigut. Ineriartortitsinissamut periarfissanik atuilluarsinnaanitta qaffasinnerpaaffimmimnnissaannik qulakkeerinnissaaq – innuttaasut tamarmik nunalu tamakkerlugu angallanneq pillugu.

Aqqaluaq B. Egede, Siulittaasup tullia, Inuit Ataqatigiit

Nunatsinni utoqqalineq toqqissisimanartuussaaq

Utoqqaat inuiaqatigiinni naleqartinneqarnertik maluginerusariaqarpaat. Utoqqaat illuini atugassarititaasut pitsaanerulissapput. Aamma suliunnaarnersiuteqalersut Nunatsinniiginnarnissaat qulakkeertariaqarparput.

Taamaammat Inuit Ataqatigiit utoqqaat atugaannik allannguinissamut assigiinngitsunik siunniussaqarput.

Siullertut utoqqaat illui peqqissaavinngorlugit aaqqissuuteqqissapput, tamanna peqqinnissaqarfiup utoqqaat illuini peqqissarnissamut periarfissanik pitsaanerusunik amerlanerusunillu kommuninik suleqateqarnikkut neqerooruteqarnissamik pisussaaffilerneqarneratigut pissaaq.

Angerlarsimaffimmi ikiorteqarneq pitsaanerusoq

Inuiaqatigiinni inuit peqqissutsimikkut nukittoraluttuinnarput inuunertusiartorlutillu. Taamaammat siunissami utoqqaat suli amerlanerit sivisunermik namminneq najugaqarfimminniittarnissaat naatsorsuutigaarput. Ullumikkummi takusinnaareerparput utoqqaat pisariaqartitsilivikkaangamik aatsaat utoqqaat illuinut nuuttartut.

Taamaammat ersarissumik ineqarnermut politikkeqassaagut, utoqqarnut inissiat amerlanerussapput utoqqaallu ataatsimoorlutik ineqaqatigiiffissaannik periarfissiilluta.

Ilutigisaanik utoqqalinersiuteqartunut nammineq illuutilinnut inissiaatilinnullu ikiorsiissutaasinnaasunik pilersitsiniarpugut, kiisalu angerlarsimaffimmi ikiorteqarnissamut periarfissanik sinaakkutinillu pitsanngorsaassalluta.

Aanaakkut aataakkullu Nunatsinni periarfissagissaarlik

Innuttaqativut amerlavallaartut suliunnaarnersiuteqalernerminni Nunarput qimallugu nunamut allamut nuuttarput. Inuttut piginnaasarpassuit pisuussutillu nunatta pisariaqartitai nunatsinniiginnarnissaat pillugit immikkut suliniuteqartariaqarpugut.

Nunani avannarlerni allani pissutsinut annertunerusumik sanillersuunneqarsinnaasunik periarfissiisariaqarpugut. Tamaammat tunngaviusumik utoqqalinersiat pisariaqartitsinerpaanut qaffasinnerunissaat sulissutigissavarput. Inuit Ataqatigiit utoqqalinersiat atugarissaarnikkut ikiorsiissutitut isigaavut kikkullu tamarmik toqqissisimasumik inuuniuteqarsinnaanissaannut qulakkeerinnittussatut isigaavut. Tamanna isumaqarpoq utoqqalinersianik inuttut ataqqinassusilimmik kikkut tamarmik inuuneqarnissaannik tunngavissiilluta annertussutsikkut inissittariaqarivut.

Utoqqaat tamarmik naleqarlutik Nunatsinni inuussapput.

Aqqaluaq B. Egede, Inuit Ataqatigiinni siulittaasup tullia

Torersumik, tatiginartumik, akisussaaffilimmillu suleqataarusuppunga

Gerth P. Olsenimik ateqarpunga, 35-inillu ukioqarlunga. Iluliarmiuuvunga, ukiorpaalunngorpulli ilinniariarninnut atatillugu, illoqarfinga qimakkakku. Maannakkut ukiut pingajussaa Nuummi najungaqarpunga.

Københavnimi Copenhagen Business Schoolimi Cand. Merc.-itut ilinniarsimavunga, tassanilu niuernermik aqutsineq, nittarsaassisarnerlu immikkut sammisaralugit inernikuullunga. Ilinniarnerali naammassingakku, maannakkumut katillugit ukiut tallimassaat nioqqutissanik aqutsinermik sammisaqarsimavunga, ilaatigut Royal Greenlandip tuniniaanermut allaffeqarfissuani Svenstruppimiittumi sulisimallunga, maannakkullu Tele-Postimi nioqqutissanik aqutsisoqarfimmi atorfeqarlunga.

Inuit Ataqatigiit tunuliaqutaralugu sassarpunga – tamannalu uannut takornartaanngilaq, tassami ukiuni kingullerni qulini, Inuit Ataqatigiit politikkia assigiinngitsutigut tapersersortareerpara, ilaatigut Folketingimi Atlantikup Avannaani Suleqatigiit allattoqarfiani taavalu kingusinnerusukkut IA Folketingimi allattoqarfiani, ilinniarnerma saniatigut ukiut tallimat ingerlanerani suleqataasimallunga.

Qiningassanngortinninnut peqqutaaqataasut tassaapput, nunatsinni politikkikkut aqutsineq torernerusumik ingerlanneqarnissaa suleqataaffigerusukkakku.

Tassami inatsisartuni aalajagiisarnerit, tulleriiaarisarnerillu ataasiaannarnaga apeqqusertarsimavakka, assersuutitut eqqaaginnarlugit; illoqarfinni assigiinngitsuni mittarfiliornerit – nunatta aningaasaqarneranut, inuiqatitsinnullu sunniuteqaataasut eqqarsaatigilluaqqaartinnagit pilersaarusiortarnerit, qaavatigullu aamma neriorsuutit piviusorsiunngitsut iluareqqusaarnermik tunngavillit tamaannga killeqartariaqarsorilerakkit.

Tassanilu nammineerlunga  torersumik, tatiginartumik, akisussaaffilimmillu suleqataasinnaanera qularutiginngilluinnarakku, Inuit Ataqatigiit tunuliaqutsiullugu sassarpunga.

Inuussutissarsioneq

Inuussutissarsiornerup iluani suliniutit annertuut, nunatta inuiaqatigiillu aningaasaqarneranut sunniuteqarluartussat, misissuilluaqqaarnikkut nalilersuilluaqqaarnikkullu aalajagiuteqartarnissaq pisariaqarsorivippara.

Assersuutigiinnarlugu Nuummi, Ilulissani, Qaqortumilu mittarfiliornissamut pilersaarusiorneq, tunngavilersorluakkanik imminullu napatissinnaanissaannut aallaaveqaqqaartunik piviusunngortitsinissaq suleqataaffigerusuppara. Nunatta aningaasaqarnerata innarliasinnaanera eqqummaariffigineqartariaqavimmat.

Politikkikkut qineqqusaarnermi neriorsuutaasimasut piviusunngortinniaannarlugit aallaaveqartarneq, soorlu mittarfissualiornialikkersaarnerit pissusissamisoorsorinngilakka. Tassami suliassaqarfiit allat pingaarnerusinnaaneri aamma eqqarsaatigisariaqarparput.

Inuutissarsiornikkut suliniutit piviusorsiortumik nammaqatigiittarnissaat pingaartippara, soorlu aalisarnermut inatsit allanngorsarneqarnissaa eqqartorneqalertillugu, sualummik piginnittuusut, tassa Naalakkersuisuvut, nunatta suliffeqarfissuaataannut inuiaqatitsinnit pigineqartumi 100 mio. koruunit sinnerlugit aannaasaqaataasinnaaneranik siunnersuusiulertoqartillugu quarsaalaanngittoorfiuneq ajorpoq.

Siullermik tunngavilersorluagaanngitsunik mittarfissualiornissamut aningaasarpassuarnik atornissaq pilersaarutigeriarlugu, nunatta suliffeqarfissuaataata isertitassaanik peqqumaaseriarluni, ataasiakkaanut agguaassinialikkersaalernerit, nunatta inuiaqatigiivisalu aningaasaqarneranut naapertuutinngilluinnarput.

1990-kkunni takoreerparput pisassiissutit ataasiakkaanut agguaanneqarnerata kingorna, sinerissap qanittuani aalisartut amerlavallaalersimasut, tassanilu pisassiissutit agguaanneqartut amingarpallaalerneranik kinguneqartumik. Tamannalu aalisariutillit akiliisinnaajunnaarnerannik aamma kinguneqarpoq, nunattalu aningaasaqarneranik uloriarnartorsiortitsineq pilersimalluni. Taamaattumik pisassiissutissanik agguaanissamut aammalu mittafiliornissamut allanngorsaasoqalertillugu, naatsorsuilluaqqaarnikkut qulaajaalluaqqaarnikkullu iliuuseqarnissaq pisariaqavippoq.

Aalajagiisarnerit nunatsinnut inuinullu annertuumik sunniuteqartussat, toqqissisimanarnerusumik nammaqatigiissaartuartarnissai pingaarnerujuassapput.

 

Ilinniartitaaneq

Tamatta isumaqatigiissutigisinnaagunarparput nunatsinni ilinniartitaaneq qaffassarneqartariaqartoq. Ajornartorsiummulli aaqqiiniarutta susassaqarfimmi ilisimasortavut kattullutik isummersoqatigiittariaqarput, taamaasiornikkut inuiaqatiginnut iluaqutaasussamik, ilorraap tungaanut alloriarnissaq pilersinneqarsinnaassammat.

Taamaattumik ilinniartitaanerup ataani aaqqissuusseqqinnissaq pisariaqarsoraara, tamatumuunakkut suliffeqarfiit, ilinniarfiit, ilinniartitaanerullu ataani oqartussat, minnerunngitsumillu ilinniartut peqatigiiffii, ataatsimoorlutik aaqqissuusseqqinnissap aalajangiussassaanik siunnersuusioqatigiissinnaanissaat sulissutigerusuppara.

Taamasiornikkut nunatsinni ilinniartitaanerup ataani allannguutissat pisariaqavissortut tingussaanerulissangaluarput. Ilinniakkat suliffeqarfinnut tulluarsakkat, killormullumi aamma suliffeqarfiit ilinniakkanut tulluarsakkat.

Kinguaassatta nunatsinni suliffeqarfiit iserfigilluarneruniassappatigit, maannakkut siunissamut piareersaalereernissaq pisariaqarpoq.

Pitsanngorsaaffiusussat ilaat tassaavortaaq, suliffeqarfinni ilinniartuuteqartarneq ilinniartumut suliffeqarfimmullumi pilerinarnerulersinneqarnissaa. Ukiut tamaasa ilinniartorpassuit nuna tamakkerlugu suliffeqarfinni ilinniartunngornissaminnik ujarleraluarlutit iluatsitsinngittoortarput, aaqqissuusseqqinnikkut aporfiit unamminartorsiutaasullu timitalerneqarlutik aaqqiivigineqarsinnaalissagaluarput.

Qaffasinnerusumik ilinniagaqartut, assersuutigiinnarlugu nunatta avataani ilinniartut, nunatsinni suliffeqarfiit qanimut suleqatiginerisigut , inaarutaasumik allaaserinnittarnerulernissaat, ilinniartumut, nunatsinnut suliffeqarfimmuttaaq ornigenarnerulersinneqarsinnaavoq. Uffalumi aamma ilinniagaqartut nunatsinnut uteqqissikkumalersinnissaat taama aqqusiornikkut qaninnerulertussaq. Tassami nunarput imminut napatissinnaaneruniassappat, nunaqaravissut ilinniarluarsimasut suli pisariaqarteqaavut.

Ilinniartutut atugassarititaasut, nunatsinni nunattalu avataani, sapinngisamik assigiiaartumik atugassaritinneqassapput, ilinniarusussutsip sumiluunniit atuaraluaraanni orniginartuarnissaa anguniarlugu. Assersuutigiinnarlugu nunatsinni ilinniartut, Danmarkimi ilinniartutuulli, ilinniagaqarnersiuteqarnermikkut saniatigut sulinerminni, aningaasanik aalajangersimasunik akileraaruserneqanngitsunik oorisiaqartarnissaat aammaassiffigineqassaaq. Assigalugulu Danmarkimi ilinniagaqartut, ilinniarnerminnut atatillugu orniginartunik imminullu akilersinnaasunik ineqartinneqartarnissaat sulissutigerusukkakku.

Toresumik, tatiginartumik, akisussaaffilimmillu suleqataarusuttumik qinerserusukkuit, Apriilip 24-ani Inatsisartunut qinersinissamut Gerth P. Olsen eqqaamaniariuk.

Inuit 62-t assigiinngisitaartut Inuit Ataqatigiit sinnerlugit sassarput

Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qinigassanngortittut 62-usut inuttut misilittakkamikkullu assigiinnigisitaarput.

Kiinnat nutaat

Inuusuttut nutaat, qaffasissunik ilinniagallit, inuit sulisartutut ukiorpassuarni misilittagallit, aalisartut piniartullu politikkikkullu misilittagaqarluartut Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qinigassanngortipput.

Ataaserli assigiiffigaat, tassalu akisussaassusilimmik inuk ilitsoq inuiaqatigiillu qitiutillugit sullisserusupput.

Qinersinissamut matumanut inuusuttut periarfissinnissaat Inuit Ataqatigiit siulersuisuisa pingaartippaat, taamaammat inuusuttunik sassartoqarluarpoq.

Qinigassanngortsittuni 62-usuni affangajaat arnaapput, tassa 28-t. Avannaaniit kujataanut kangianiillu Inuit Ataqatigiit qinigassanngortitsipput.

Inuit Ataqatigiit tunuliaqutaralugit sassarumasoqarluarnera partiimi siulittaasup Sara Olsvigip nuannaarutigaa.

– Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qinigassanngortittut piukkunnarluinnartut 62-usut allattorsimaffiat ullumi tunniupparput. Siulittaasutut tulluusimaarutigaara qinigassanngortitatta assigiinngisitaarnerat partiitsinnillu tunuliaqutaqarusunnerat. Qinigassanngortikkusuttut amerlasimaqaat, aamma inuussuttut nukiit nutaat. Taamaammat partiit sassartissinnaasaat amerlanerpaaffissaat angullugu qinigassanngortittoralugit torersumik pissanganartumillu qineqqusaarnissamut qilanaarpugut, Inuit Ataqatigiit siulittaasuat, Sara Olsvig, oqarpoq.

Aaku Inuit Ataqatigiit sinnerlugit qinigassanngortittut:

Avannaata Kommunia
Qaanaaq Mikivsuk Thomassen
Upernavik Margrethe Christiansen Steenholdt
Kullorsuaq Edvard A. Nielsen
Magnus Petersen
Upernavik Kujalleq Jan Mørch
Uummannaq Mikkel Jeremiassen
Ilulissat Bendt B. Kristiansen
Nuka Kleemann
Kommune Qeqertalik
Aasiaat Peter Preben Olsen
Niels Kristensen
Agathe Steenholdt
Dorthie Siegstad
Qasigiannguit Aqqa Samuelsen
Qeqertarsuaq Kasper Skifte
Kangaatsiaq Hans Aronsen
Niaqornaasuk Thomas Petersen
Iginniarfik Debora Frederiksen
Qeqqata Kommunia
Sisimiut Juliane Enoksen
Agathe Fontain
Axel Lund Olsen
Villy Olsvig
Sofie-Dorthe Olsen
Paulus Christensen
Maniitsoq Mimi Karlsen
Erneeraq Poulsen
Eva Jessen
Kangerlussuaq Laila Thomassen
Kommuneqarfik Sermersooq
Nuuk Sara Olsvig
Aqqaluaq B. Egede
Múte B. Egede
Jakobine Motzfeldt
Nikoline Ziemer
Arnajaaq Lynge
Storm Ludvigsen
Gerth P. Olsen
Tekle Ghebrelul
Olga P. Berthelsen
Anders Jensen
Jukku O. Markussen
Nukannguaq B. Jensen
Jane P. Lantz
Tabetha Larsen
Augusta M. Jerimiassen
Jesper Labansen
Sofia Geisler
Inge Olsvig Brandt
Samuel Reimer
Kista Lynge Høegh
Tasiilaq Knud Mathiassen
Kuummiut Harald Bianco
Paamiut Andreas Geisler
Henrik Rachlev
Kommune Kujalleq
Qaqortoq Stine Egede
Erika Baadh
Kelly Berthelsen
Debora Kleist
Lars-Salik Henningsen
Nanortalik Henrik Brummerstedt
Aningaaq Geraae
Narsaq Peter Frederiksen
Mariane Paviassen
Narsarsuaq Naja Lund

Siuariartornissaq inuiattut nammineerluta akisussaaffigaarput

Ukiuni 40-inngulersuni politikkikkut allaffissornerput akisussaaffigaarput, taamaattorli suli politikkereqarpoq isumaqartunik avataaniit tikisitat allaffissornikkut aqutsineq tigummigaat. Tamanna ilumuunngilaq, tassami uaguuvoq ilinniarsimasortatta allaffissornikkut aqutsinikkut sunniuteqarsinnaanerannik ineriartortitsisinnaanerannillu annerusumik politikkikkut suliniuteqarsimanngitsut. Tamanna nutaamik eqqarsarnissamik ersersitsivoq, nutaamik eqqarsarneq imminut qiviarnissatsinnut piviusunillu takuninnissatsinnik imalik. Eqqarsartoqaannarsinnaanngilaq avataaniit tikittut sakkugalugit politikkikkut sassartaarluni inuiaat annaanneqassasut, tamannami piviusumik tunngaveqanngilaq. Nipituumik oqassaagut ineriartornermut akisussaagatta, uaguuvorlu taakkutuaasut allannguisussat.

Qineqqusaarutigaara ilinniartitaaneq inuiaqatigiinni atorfissaqartitanut naammassinnittoq. Pisortat aningaasartuutaasa 20 procentii pallingajallugit ilinniartitaanermut atorneqartarput, tamannali imminermini naammanngilaq, suli siammasinnerusumik eqqarsarsinnaasariaqarpugut. Ilinniarlutik naammassisut annerusumik piginnaasaminnik ineriartorsinnaanerat sulinermillu ileqqorissaarnermik piginnaasaqarnissaat qulakkeertariaqarparput. Tassuunakkut qulakkiissavarput nunaqqatigut ilinniarsimasut atorfissaqartinnissaat. Tamatumani Namminersorlutik Oqartussat siuttuussapput maligassiuissallutillu. Taamatuttaaq aningaasarsiornikkut iluanaarfiusinnaasutut periarfissaasut ilinniartitaanikkut aallunnerusariaqarpagut ass. aalisarnikkut inuussutissarsiuteqarneq, nunalerineq, aatsitassarsiorneq, takornariaqarneq minnerunngitsumillu ilinniarfiit atugarissaarnitsinnut qulakkeerinnittut.

Nuna nammineertoq partiima toqqammavigaa, aamma taamaattuassaaq. Namminersornerup eqqunneqarneranit suli ukiut qulinngunngilai, isumagalu malillugu naalagaaffinngornermik suaaruteqarnissamut suli suliassarpassuaqarpugut. Inooqataaffigisinnaanngilara inuusuttut 1303-it tassa 18-34-inut ukiullit suliffissarsiortutut allatsissimasut 45,4 procenterimmatigit , inuusuttut siunissatsinnut qulakkeerinneqatissagut. Taamaattumik isumaqarpunga inuusuttut inuiaqatigiinni suleqataaleqqullugit suliffissanik pilersitsineq suliniuteqarfigineqartariaqartoq. Aatsaat taamaaliornikkut atugarissaarnerput qulakkeersinnaavarput. Inuusuttut taakku ilinniarnermut siunnersorneqaannaratik inuttut ataasiakkaatut ineriartornissamut pilersaarusiorfigineqartariaqarput. Oqariartuutigerusutara aajuna, ilinniartitaaneq qiviartigu siuariartussaguttalu suliffissanik pilersitsinissarput ukkatsigu. Naalagaaffinngornikkut ajornartorsiutit aningorneqarsinnaanngillat. Namminiilivinneq siunertaraarput ajornartorsiutitsinnulli tamanut namminiilivinneq aaqqiissutinut atorneqassanngilaq.

Inatsisartuni 2009-miit 2013-imut ilaasortaavunga meraaninniillu inuiaqatigiilerineq aallullugu. 2013-mi ilinniarnissara siunniukkakku qiningassanngorteqqinniarnanga aaliangerpunga. Ukiut tallimat politikki qimaqqareerlugu ilinniagalittut sulinermillu misilittagalittut nukittoriaqqissimallunga sassarpunga. Piffissami tassani inuiaqatigiinni nunaqarfinni illoqarfinnilu iluaqutaasussanik ilisimasaqalerpunga. Inuiaqatigiinni pissutsinut malinnaavunga taamaattumillu inuiaat sullinnissaannut piareersimallunga. Inuiaqatigiinni ilungersuutissagut ilisimasaqarfigaakka allangueqataarusullungalu. Piffisanngorpoq inuiaat ilutsinni illuatungeriikkaarunnaarluta ataatsimoornissarput.

Jane P. Lantz
Inuit Ataqatigiit qinigassanngortitaat

IA Inatsisartunut qineqqusaarutaat “Inoqat uninngisaannarit – Ilagissavatsigit”

Inoqat uninngisaannarit – Ilagissavatsigit

Atugarissaarnissamut siuariartorneq

Atugarissaarnikkut suli pitsaanerusumik atugaqarnissamut aningaasaqarnikkut siuariartortitsissaagut. Erseqqissunik qaffasissunillu immitsinnut anguniagassitta – aalisarnermi, takornariaqarnermi, inuussutissalerinermi – inuussutissarsiornerni tamani. Aallarnisaanermut nutaaliornermullu aqqutissiuussissaagut. Nukiit pigereerpavut, atortariaqalerpavut.

Imminut napatinnissamut ilinniartitaaneq

Ilinniartitaaneq siunissamut toqqammaviuvoq. Ajunnginnerusunik naligiinnerusunillu meerartatsinnut inuusuttortatsinnullu tamanut, nunaqarfinni illoqarfinnilu, ilinniartitaanikkut periarfissiissaagut. Meeqqat atuarfiat patajaatsoq aqqutissaavoq. Assassornikkut ilinniaqqiffiit inuussutissarsiornikkullu ilinniarfiit ilisimasaqarnikkut nukittorsartigit. Minnerunngitsumik inuussutissarsiornermik sulialinnut ilinniartitaaneq pillugu suleqatigiinneq nukittorsartigu – siuariartornissamut piginnaasat naleqquttut pilersikkumallugit.

Ineqarneq tamanut pisinnaatitaaffiuvoq

Toqqissisimanartumik naleqquttumillu ineqarnissaq tamanut pisinnaatitaaffiuvoq. Ineqarneq ataatsimut isigalugu nutaaliorfigineqartariaqarpoq. Siunissaq piujuaannartitsinerlu tunngavigalugit akilerneqarsinnaasunik inissianik sanaartortariaqarpugut – aamma inuusuttunit angajoqqaanngorlaanillu akilerneqarsinnaasunik. Torrallataasumik pilersaarusiorluta utoqqarnut inunnullu innarluutilinnut tulluuttunik inissialiussaagut – kikkummi tamarmik toqqissisimanartumik ineqarnissamut pisinnaatitaaffeqarput.

Naligiilluni kiffaanngissuseqarneq

Nunarput siunissamut aalajangiiffiusussamut pulavoq. Kiffaanngissuseqarnerup toqqammavia nammineq suliarissavarput, inuttut ataasiakkaatut inuiaqatigiittullu. Akisussaaffimmik tigusineq inuiaqatigiinnilu naligiissitsineq tamanut tunngavoq. Siunissaq kiffaanngissuseqarfiusoq inuup nammineq immikkoortitaanani ajattugaannginnissaanut tunngavoq. Siunissaq neriuuteqarfiulluartoq takorloorparput, tamatta peqataaffigisarput tamatsinnut inissaqartitsisoq.

Inoqat uninngisaannarit, ilagissavatsigit

Meeqqat inuusuttullu toqqissisimanartumik peroriartornissaat angajoqqaat inuiaqatigiillu tamatta akisussaaffigaarput. Nukiit tamaasa kattullugit inuuniarnikkut atugarliorneq naligiinnginnerlu akiussavagut. Inuk ilivitsutut isigissavarput. Tamanna isumaqarpoq isumaginninnikkut, peqqinnissaqarfikkut, suliffeqartitsinikkut ilinniartitaanikkullu sullissinerit ataqatigiissagaasumik ingerlanneqassasut. Nunatsinni aanaa aataalu periarfissagissaartissavagut, minnerunngitsumik ilinniariarlutik avalassimasut inuiaqatigiinnut ingerlalluartunut angerlarfissaqarnissaat qulakkiissavarput. Kikkummi tamarmik atorfissaqartippavut. Aqqutaani ilagissavatsigit.

 

Qineqqusaarutit tamakkiisut ataaniittoq toorlugu atuarneqarsinnaapput.