Kim Kielsen isumaqatigiissuteqarnissaminut tunuliaqutaqarpa?

Ullumikkut Naalakkersuisut siulittaasuata, Inatsisartuni amerlanerussutaarussimasup, qallunaat statsministeriannik mittarfiliornissat pillugit atsioqateqarnialernera ilumut pisinnaanersoq Inuit Ataqatigiit apeqquserusuppaat. Apeqqutimmi pingaarnertut erfapput, tassalu Kim Kielsen isumaqatigiissuteqarnissaminut tunuliaqutaqarnersoq? Kim Kielsenip nassuiartariaqarpaa atsiornissaminut piginnaatitsissut suunersoq kikkunniillu tunniunneqarluni tunuliaqutserneqarsimanersoq. Minnerunngitsumillu paasisariaqarparput, isumaqatigiissut qanoq imaqarpa?

Múte Bourup Egede
Gruppeformand

Tukattumik ingerlatsineq aqutsinerlunnermut ersiutaavoq

Ukiut tallimassaat ataannartumik nunatta politikikkut aqunneqarnera patajaassuseqarsimanngilaq. Tamanna arlaannaannulluunniit iluaqutaanngilaq. Inuit Ataqatigiit patajaassuseqanngitsumik ingerlatsinerup nanginnissaa ilaaffiginiarunnanngilarput.  Isumaqatiginninniarnernulli aggersarneqassagutta soorunami aggissaagut.

Qaammatit sisamaannaat matuma siorna naalakkersuisooqatigiinnissaq pillugu Siumut kingullermik isumaqatiginninniaqatigivarput. Taamanikkut massakkullu Siumumi aqutsilluartoqarsorinngilarput. Partiip iluani assortuuttoqarpoq eqqissiviilliorfiujuarlunilu. Tamannalu ajornartorsiutip qiteraa, pissutsillu taamaannerat pissutigalugu naalakkersuisooqataalernissamut pilerinngilagut.

Takusagut naapertorlugit Kim Kielsen kisermaassilluni, akuliutsitsinani, ataqatigiissaarinanilu aqutsivoq, naalakkersuisooqatiminik attaveqarniartuunngilaq minnerunngitsumillu tunuliaquttaminik ataatsimoortitsinnaassuseqarani. Tamakku 2016-2018-mi naalakkersuisooqataanitsinni uatsinnut ajornartorsiutaasimasut Naalakkersuisooqataaleraluartunut ingerlaqqiinnarsimarpasipput.

Aqutseriaatsimut taamaattumut ilanngunnissarput kissaatiginngeqaarput.

Maanna pisut, naalakkersuisooqatimini inatsisartuniluunniit tunuliaquttaminik qulakkeerinneqqaarsimanani danskit ministeriunerannik tikittuulerneq, akuerineqarsinnaanngitsumik aqutsinerlulluinnarnermik takussutissaavoq.

Taamaammat isumaqatiginninniarnernulluunniit takkukkaluarutta naalakkersuisooqataaleriaannaanitsinnik ersiutaanngitsoq erseqqissassavarput.

Sara Olsvig
Inuit Ataqatigiit siulittaasuat

Kielsen nassuiagassaqarpoq

Tamatta isumaqatigisinnaagunarparput nunatsinni politikkikkut pissutsit tukattorujussuummata. Naalakkersusooqatigiit akunnerminni akersuuttuarsinnartut nunatta siunissaanut aalajangiilluinnartuusussat marluk anorimi sammiveqaratillusooq erfapput: Mittarfiit aalisarnermullu inatsit.

Sisamanngornermi ualikkut Inatsisartut Aningaasaqarnermut Akileraartarnermullu Ataatsimiititaliaanut Naalakkersuisut siulittaasuat danskit naalakkersuisuinut mittarfinnut aningaasaleeqataasinnaanerannut oqaloqatiginnittarsimanini suli angusaqarfiusimanngitsoq oqariartuutigivaa, aqaguanili tallimanngornermi ullaap tungaa danskit ministeriunerata tusagassiorfitsigut tamannarpiaq pillugu ataasinngornermi tikissamaarluni tusagassiortunillu Kielsen ilagalugu qaaqqusissamaarnini nalunaarutigimmagu tupaallaatigaarput. Ajoraluartumik suliaq isertuusserpalaaginnarani suleriuserineqartoq aamma tukalluinnarmat tupaallaatigivallaanngilarput.

Kielsen nassuiaaqqissaartariaqaleqqavoq. Ilisimasaminik Inatsisartunut ingerlatitseqqinnaveersaarsimanerpa imaluunniit piffissaq kingullerpaaq tikillugu isumaqatigiinninniarnerni pisut ilumut taama ilisimasaqarfigitigisimannginnerpai? Taamalu pineq danskit suliamik aqutsilluinnarsimanerannik ersiutaanerpa? Nalunanngitsoq unaavoq, ministeriuneq isumaqatigiissumik atsiugassaqarnissi isumannaareersimatinnagu nunatsinnut angalanavianngilaq.

Inuit Ataqatigiit Naalakkersuisut siulittaasuata pisut nassuiaateqarfigissagai soorunami piumasarissavarput.

Danskit peqataassappata piumasaqaatit erseqqissuussapput

Oqaatigiumavarpulli danskit naalakkersuisuisa oqariartuutigisaat soqutiginartikkatsigu. Naalagaaffeqatigiimmi ataatsimiinnerisa kinguninngua suliaq aallartinneqartoq nalunaarutigineqarmalli qanoq inerneqassanersoq tusassallugu utaqqisimavarput.

Tusagassiorfitsigulli aatsaat paasivarput naalagaaffik Kalaallit Airports A/S-mi piginneqataalernissaa anguniarneqalersimasoq. Maannangaaq isumaqatigiissut qanoq ittoq atsioqatigiissutigineqarnialernersoq Naalakkersuisut siulittaasuannit paaserupparput.

Ilanngullugulu piumasaqaatinik erseqqissunik tunngaviusariaqartunillu saqqummiussaqarumavugut:

  • Kalaallit Nunaat naalagaaffimmut aatsaat isumaqatigiissusiussaaq isumaqatigiissuteqarnermi piumasaqaatit isumaqatigiissusiorusuttunit allanit pitsaanerusinnaassappata.
  • Danskit naalagaaffiat peqataatinneqassappat, toqqaannartumik aningaasaliineruppat attartortitsineruppalluunniit, Inatsisartut tassaassapput piumasaqaatinik atugassarititaasunillu akuersisussat..
  • Danskit naalagaaffiat Kalaallit Airports A/S-mi aktianik piginnilissappat, Namminersorlutik Oqartussat annerusumik piginnittuussaapput, allallu aktianik piginnittuusut, naalagaaffik ilanngullugu, itigartitsisinnaatitaassanngillat. Airgreenlandimi piginneqatigiit akornanni isumaqatigiissutaasimasumi kukkussutaasimasut takoqqikkusunngilagut, tassanimi naalagaaffik SAS-lu itigartitsisinnaatitaapput ataatsimullu aktianik annerpaamik piginnittuullutik, Namminersorlutik Oqartussat iliuuseqarsinnaanerannik killiliingaatsiartumik.

Inatsisartut aalajangiisuussapput

  • Ilanngullugu piumasaraarput, naalagaaffimmut isumaqatigiissusiorneq mittarfinnut suliassap sanaartornissamulluunniit inatsisissap qanorpiaq ilusilerlugu Inatsisartunit naammassinissaannut qoqassiisoqassanngilluinnassammat. Inatsisartuni suliaq suli ataatsimiititaliakkoorlugu ingerlanneqarpoq Inatsisartullu eqqissillutik suleriaasertillu malillugu isumaliutissiissutissaminnik suliarinninnissaminnut eqqissisimatinneqassapput.

Taamaammat Inuit Ataqatigiinnit qisuariaat erseqqippoq: Tusarliussat soqutiginarput itinerusumillu aningaasat qanoq annertutigisut piumasaqaatillu suut tunngavigalugit naalagaaffik peqataajumanersoq tusassallugu utaqqivugut. Aalajangiisussalli tassaapput Inatsisartut – Kim Kielsen Naalakkersuisullu kisermaassissanngillat.

Sara Olsvig
Siulittaasoq, Inuit Ataqatigiit

Pele Broberg, suminngaanniit 528 mio kr. aaniarpigit?

Partii Naleqqap pilersinneqaqqaarnerminiilli suaartaatigiuarsimavaa ”partiini tamani saamerliunersaavugut” ”Allanik saamerliuniaqanngilaq” ”Sanngitsoortatsinnik isorliunerusunilu kisitta illersuisuuvugut” ”Uranimut naaggaarpugut” Il.il.

Piffissamili kingullermi nipi Partii Naleqqaminngaaniit allaanerungaartoq tutsiutalersimasoq maluginiagassaavoq; uranimut naaggaartuunertik apeqqusersulersimavaat, minnerunngitsumillu piffissami kingullermi aningaasaqarnermut naalakkersuisup Pele Brobergip Partii Naleqqameersup oqariartuutaa paatsuunganarpoq.

”Ingerlatseqatigiiffiit  akileraarutaat affaannanngortinneqassaaq.”

Qularutigineqanngilaq ingerlatseqatigiiffiit tamakkiisumik ilaannakortumilluunniit inuiaqatigiittut pigisavut inuiaqatigiinni innuttaasut atugaannut qitiusumik inissisimasuummata, inuiaqatigiinnilu avinngarusimanerusuni atukkatigut illersorneqarsinnaasumik ingerlatsinissamut qulakkeerinneqataammata. Taamatuttaarlu namminersortut nunatta karsianut  aamma akileraaruteqartarput.

Partiip Naleqqap akileraarutip affaannanngornissaa anguniarpagu taava partiip qanoq sinerissami kiffartuussinissamut akissaqassanersugut qulakkeerniarneraa? Aningaasallu suminngaanniit partiip aaneqassasut takorloorpai? Aningaasaqarnikkummi aqutsineq isertitsissutaajumaartunik ilisimanngisatsinnik naatsorsuuteqarluni ingerlanneqarsinnaanngilaq.

Hans Enoksen sumiippit?

2015-mi nunatta karsiata suliffeqarfiit akileraarutaasigut 262,9 mio.koruunit isertissimavai.

Apeqquteqaateqarnitsigut ilisimavarput  ingerlatseqatigiiffiup procenti ataaseq qanoq naleqarnersoq.

Paasisagullu kingulliit naapertorlugit 1 procent-i ukiumut 8,7 mio.koruuniniit 12,5 mio.koruunit akornanni naleqarpoq. Tassa taava imaalerpoq aningaasaqarnermut naalakkersuisup pilersaarutini piviusunngortissagaluaruniuk, ullumikkut akileraarut 30%-usoq affaannanngorlugu 15%-mut appassuguniuk taava tamanna ukiumut 132 mio.koruuninik nunatta karsianut naleqassaaq, ukiunullu sisamanut 528 mio.koruuninik naleqassalluni.

Pele Brobergimut apeqqutigerusupparput suut sipaarutaassanersut nunatta karsiata ukiuni sisamani 528 mio.kr aannaasaqaatigisalissappagit? Suut pilliutaassappat? Aamma qanoq qulakkeerumavaa aningaasat isertitat ikilissanngippata allatigut isertitsinissaq? Akileraarutip affaannanngortinneqarpat qanoq sinerissami kiffartuussinermut sunniuteqassava?

Missingersuusiortarneq pillugu inatsit naapertorlugu qinikkatut akisussaassuseqartut sipaakkat allatigut qanoq matussuserneqarnissasut siunnersuuteqartussaavoq. Matumani tamanna qulakkeerneqarpa?

Naggataatigullu apererusunnarsivoq partiip siulittaasua Hans Enoksen sumiinnersoq.  Hans Enoksenip partiip aallartissimasami talerpimmut sangoriangaatsiarsimanera isumaqataaffigisinnaanerpaa? Minnerunngitsumillu apeqqutaalerpoq Aningaasaqarnermut Naalakkersuisup talerperliunerungaatsiartumik anguniagaqarnera  partiiminiit politikkikkut tapersersorneqarnersoq?

 

In.in.

Peter Olsen
Inuit Ataqatigiit

Erngup nukinganik nukissiorfiliornissamut aallartisaasoqarnissaa sulissutigineqarli!

Nukissiutit avatangiisinut mingutsitsinngitsut soorlu erngup, anorip, seqernullu nukingi Nunatsinni naalakkersuinikkut pingaartinneqarnerullutillu salliutinneqartariaqaraluarput. Avatangiisinut mingutsitsinngitsunik nukissiuutinik pilersugaanissaq kiisalu uuliamik isumalluuteqarnerup annikillisarnissaanut Naalakkersuisooqatigiit suliniuteqarnerunissaat kaammattuutigaarput.
Siumut, Inuit Ataqatigiit, Partii Naleraq Naalakkersuisooqatigiikkallarmata Naalakkersuisooqatigiinnissamut isumaqatigiissutaanni ilaatigut illoqarfinni tallimani erngup nukinganik nukissiorfinnik pilersitsinissamut aallarnisaasoqassasoq erseqqissumik ima allassimasoqarpoq:

“Aasianni, Qasigiannguani, Maniitsumi, Paamiuni kiisalu Nanortalimmi erngup nukinganik nukissiorfinnik pilersitsinissaq aallartisarneqassaaq.

Naalakkersuisooqatigiit isumaqatigiissutaat

Maannakkut Naalakkersuisooqatigiit Siumut, Parti Naleraq, Nunatta Qitornai, Atassut naalakkersuisooqatigiinnissamut isumaqatigiissutaannit illoqarfinni tallimani erngup nukinganik nukissiorfinnik aallarnisaasoqarniarnerannut pilersaartoqannginnera uggornarpoq paasiuminaallunilu. Maannakkut Naalakkersuisooqatigiit Qeqertarsuup Avannaatungaani Nuussuarmi uuliamik misissuinissamut 48 mio. koruunit aningaasaliissutigaat. Uuliasiornissamut pilersaarutit ersarlupput, siunissamullu ungasinnerusumut pilersaarusiornerlunnertut oqaatigisariaqarluni. Uuliasiornissamut pilersaarutit ersarlutsillugit piffissami aggersumi uppernarsillugu uuliamik nassaartoqarnissaa qularnartutut oqaatigisariaqarpoq. Taamaattumik Naalakkersuisooqatigiit uuliasiornissamut 48 mio. koruuninit aningaasaliisimanerat pissusissamisuunngitsutut oqaatigisariaqarpoq.

Uuliamik misissuiffiulersussaq Qeqertarsuup Avannaatungaani Nuussuarmiippoq. Uuliaqarneranik misissuinermi sajuppillatsitsisarluni misissuisoqassaaq. Nuussuaq tuttoqarfiuvoq. Sajuppillatsitsisarluni misissuinermi tuttut piniaruminaallisinnaanerat piniartunut eqquinerlussinnaanera aarleqqutigineqarsinnaavoq.

Uuliamik isumalluuteqarneq annikillisarneqassappat nukissiuutit avatangiisinut mingutsitsinngitsut aallartisarnissaannut Naalakkersuisooqatigiit sulissuteqartariaqarput.

Kommuneq Qeqertalimmi Inuit Ataqatigiit Siumut isumaqatigiissutaat

Qasigiannguani ergnup nukinganik nukissiorfiliassaq Kommune Qeqertalimmi inuussutissarsiornikkut nukissiuuteqarnikkullu inerisaanermi iluaqutaassaaq. Kommune Qeqertalimmi Inuit Ataqatigiit, Siumullu suleqatigiinnissamut isumaqatigiissutaanni nukissiuteqarnermi erngup, anorip allallu inerisaaffiginissaat erseqqissumik allassimavoq:

“10. Nukissiuuteqarnermi erngup, anorip allallu atorlugit inerisarnissaat, inoqarfinnilu pilersitsivigineqarsinnaasuni pinngortitap tunniussinnaasaasa sutigut qanorlu ineriartuutaasinnaanerisa sulissutiginissaat.

Kommune Qeqertalimmi erngup nukinganik inerisaanissamut aammalu pinngortitamut mingutsitsinngitsunik nukissiuutinik pilersugaanissaq soqutigivarput.

Kaammattuut

Takornariartitsisarneq inuussutissarsiornerlu pillugit Aasianni isumasioqatigiittoqaqqammerpoq. Aasianni inuussutissarsiutit takornariaqarnerlu pillugit ulluni marlunni isumasioqatigiittoqareersorlu Kommune Qeqertallip Naalakkersuisullu inuussutissarsiutit suleqatiigissutigilerpaat. Kommune Qeqertalik Naalakkersuisullu inuussutissarsiutit pillugit suleqatigiilernerat ilutigalugu Qasigiannguani erngup nukinganik nukissiorfiliassap aallartisarneqarnissaata piviusunngortinneqarnissaatalu sulissutigineqarnissaa kaammattuutiginarpoq, inuussutissarsiornermi nukissiuteqarnermilu periarfissarpassuarnik ammaassammat.

Ikinngutinnersumik inuulluaqqusillunga
Aqqa Samuelsen, Inuit Ataqatigiit
Kommune Qeqertalimmi kommunalbestyrelsemi ilaasortaq

Inuit Ataqatigiit Inatsisartut ukiamut ataatsimiinnissaannut piareerpugut

Inuusuttunut, ilinniartunut, utoqqarnullu inissiat, tapersersortarialinnik ikiuisunik suliffiliorsinnaanngornissaq, eqqumiitsuliortunullu aningaasaateqarfik aamma sulliviliornissaq, piitsuussutsimullu killiliinissaq, taakkuupput Inuit Ataqatigiinni siunnersuutitta ilaat.

Ukiaq manna Inatsisartuni oqaluuserisassat annerpaat ilagaat mittarfiit aningaasanullu inatsisissatut 2019-imut missingiut. Naak uku oqaluuserisassat annertuut pingaarutillillu oqallisigisussaagaluarlutigit, Inuit Ataqatigiinni pingaartipparput ulluinnarni inuit atugaannik aaqqiissutissanik siunnersuuteqassalluta.

Inuit Ataqatigiit siunnersuutaasa ataatsimoortumik anguniagarivaat atugarissarnerup ullumerniit suli pitsaanerusup qulakkeernissaat. Tamatumanilu pisariaqarluinnarpoq oqaaluuseriinnarnagit politikkikkut iliuuseqarfiginissaat, tamannalu pisussaaffittut isigalugu Inatsisartuni sulinissamut piareerpugut.

Ik. in.
Múte B. Egede
Gruppep Siulittaasua

Kangerlussuaq takornariaqarnikkut periarfissatsialaavoq

Qeqqani Inuit Ataqatigiit Kangerlussuarmi ulloq 24.-26.august 2018 aasaanerani isumasioqatigiipput. Isumasioqatigiinneq kommunimut qinikkanit Nunaqarfinnilu Aqutsisunit peqataaffigineqarpoq.

Mittarfissuarnut oqallinneq pillugu isumasioqatigiit sinnerlugit Agathe Fontain ima oqaaseqarpoq: ”Isumaqarpugut Kangerlussuaq mittarfissuartut ataannartariaqartoq. Qeqqata kommuiniani Inuit Ataqatigiit isumaqarput siunissami Kangerlussuaq takornariaqarfittut ineriartorfiussasoq. Takornariaqarnikkut periarfissat immikkuullarissut takornarianillu takorusunneqartut Kangerlussuarmi amerlaqaat. Taamaattumik nunatsinni takornariaqarneq inuussutissarsiutitut sukarsuartut inississimagaanni, Kangerlussuaq millisaaffigineqarsinnaanngilaq, alliartortitassaallunili, tamannalu uagut kommunitsinni iliuuseqarfigalugu suliarerusupparput, anguniakkatsinnillu Namminersorlutik Oqartussat suleqatiseraagut.”

Isumatusaartumik aaliangiinissaq kissaatigaarput

Sukarsuit sisamaat takornariaqarneq Kangerlussuarmi annertuumik piuvoq. Nalornisitsinerlu namminersortunut, innuttaasunullu tamaanga killittariaqarpoq. Ilisimasat tunngavigalugit Inatsisartut aalajangernissaat Inatsisartunut tamanut kaammattuutigaarput. Qeqqani Inuit Ataqatigiit Inatsisartut kaammattussavaat, paasissutissat tamakkiisu aatsaat pineqareerpata mittarfinnut aaliangiineq pissasoq. Kaammattuut tamanna kinguarsaasutut paasineqassanngilaq ujartorparpulli ataavartumik pisussanik tutsuiginartumik paasisimasanik tunngaveqartoq.

Nunaqarfinni nioqqutissat umiarsualiveqarnerlu

Nunaqarfinni mikinerusuni nioqqutissanik neqerooruteqartoqarneq ajornera immikkoortitsineruvoq akuersaarneqarsinnaanngitsoq. Tamaattumik pilersorneqarnikkut assigiinngisitsineq eqqumaffigineqarnerunissaa kissaatigaarput. Talittarfiit ukiorpassuarni pitsaanerusut ujartorneqartuartut iluarsaannissaat pisariaqarpoq. Erseqqissarusupparput Angallannikkut ataqatigiissaarineq aamma pilersorneqarnermiimmat, taamaattumillu Inatsisartut Naalakkersuisunut umiarsualiveqarneq pillugu sukataaqaserinnittariaqarput.

Kalaalimineerniarneq- Kapisilinniarneq

Nuna imminut nerisassanik pilersortoq anguniarpaput. Taamaattoq ullumikkut kalaalimineerniarfinni tuniniaqqusaasut Europami piumasaqaatit kisiisa allaavigalugit ingerlanneqarnert akuersaanngilarput. Ukiuni 100-ilikkaani pileriaaserput malillugu piliat kalaalimineerniarfinni inerteqqutaalerput. Panertut, qiluagassat, tarajortikkat, pujuukkat, tassa kalaallit nerisaat, imminut pilersorlutik piliaat, inerteqqutigineqarsinnaanngitsut. Nammineq pilisatta tuniniarsinnannginneri siunnerfeqannginnermik ilisimasaqannginnermillu nassuerutiginninneruvoq. Piaarnerpaamik tamanna qaangerneqartiaqarpoq. Siorna Naalakkersuisoqarfimmiit pikkorissaanerit akisuut ingerlanneqarput, piniartut allagartartaartinneqarput, taamaasillutik toqqaannaq pisiniarfinnut tunisisinnaalerlutik. Massakkut piumasaqaataalerpoq kapisillit taamaallaat kalaalilimineerniarfinni pisiariarineqassasut, taamaalillunilu kapisilinnut tunisisinnaanernermut allagartalersuineq illuatungilerneqarpoq. Nerisassiorneq inuusaatitsinnik aallaaveqartoq najummiuarusullugu ilungersuuteqarnerput pillugu Naalakkersuisut qulaani pineqartut pillugit aqqiissuteqaqqullugit kaammattorpagut.

Innaarluutillit pillugit Inatsisissap kinguartinnera

Qeqqatani Inuit Ataqatigiit sakkortuummik akerlilerpaat Inaarluutillit pillugit inatsisissap kinguartinnera. Tamanna akuerineqarsinnaanngilluinnarpoq. Suliaq piariiliivissup kinguartinnera, sipaarniarnermik tunngaveqarpoq, allatut nassuiarneqarsinnaanngilaq. Naalakkersuisut Inatsisartullu sakkortunerpaamik kaammattussavagut, Inatsit naammasseqqullugu. Inuiaat pingaartitaat aningaasaliinikkut ersersinneqartarput, kinguartitsineq Innarluutilinnik Naalakkersuisut pingaartitsinnginnerannik ersertitsivoq.

Isumaginninneq

Perorsaasunik amigaateqarnerujussuaq inuiaqatigiittut ajornartorsiutigaarput. Qeqqata Kommunia perorsaasunik 17 –inik amigaateqarpoq, inuiaat sullinniarnerani ilisimasaannik atorfissaqartitsipput, amigaateqarnerlu iliuuseqarfigineqartuartariaqarpoq aammattaaq siunissami soraarninngortut taartissaat qulakkeernissaanut iliuuseqarnissaq ersarissoq pisariaqarpoq. Tassungattaaq ilaalluinnarpoq isumaginninnermut siunnersortit pillugit aaqqissuussaasumik nuna tamakkerluigu iliuuseqarnissaq. Isumaginninnermut siunnersorteqarnerup soqutiginarsarnissaannut sulinermut atungaritinneqartut eqqartorneqaannaratik iliuuseqarfigineqarnissaat kaammattuutigaarput.

 

Qeqqani Inuit Ataqatigiit Sinnerlugit

Agathe Fontain

Ajorluinnartoqarpoq

Ataasinngormat Naalakkersuisut aningaasanut inatsisissatut missingiut saqqummiuppaat. Ullumilu, ullut sisamat qaangiuteriiginnartut missingiummik nutaamik aningaasaqarnermut ataatsimiititaliaq tigusaqaqqipoq.

Tamanna sullarlunnerujussuuvoq aningaasanullu inatsisissatut missingersuusiaq tamakkiisumik pisup kingorna oqaaseqarfigissallugu ajornarsingaatsiarlni. Qanoruna paasisassaq? Sooruna ataasinngormat tunniiussaasoq suliarilluarneqarsimanngitsoq?

Aali Naalakkersuisut julip qeqqani siunnersuut tunniussassaraluartik augustimut kinguartereernikuugaluarlugu. Qaammammillu ilivitsumik Naalakkersuisooqatigiit oqallisiginissaminnut aalajngersaaqatigiinnissaminnullu iluminni periarfissaqarnikuullutik. Piffissaqarluarsimagaluaqalutik aningaasanut inatsisissatut missingersuusiarineqarsimasoq suleriaaserlu atorneqartoq tukalluinnarput.

Anigaasaqarnermut Ataatsimiititaliaq Aningaasanut Inatsisissatut missingersuusiaq ataatsimiissutigereerlugu ilaasortaasut angerlakaalereersimaleruttorput. Inuit Ataqatigiinniiit naatsorsuutigaarput Aningaasanut Inatsisissamut missingersuut nutaaq pillugu Aningaasaqarnermut Ataatsimiititaliaq aggersarneqaqqissasoq inatsisissallu imarisaa ataatsimiissutigineqaqqissasoq naatsorsuutigaa – ataatsimiititaliallu nutaamik tunniussisoqarnera akuerisinnaassaneraa apeqquterujussuanngoqqavoq annermik aningaasaqarnermut inatsisissamut missingiut siulleq suliaralugu naammassereersimanerata kingorna.

Naalakkersuisunit tukalluinnartumik sangujoraangaatsiartumillu sulisoqarnera Inatsisartut suleriaasianik ataqqinninngilluinnarneruvoq minnerunngitsumillu inuppassuit missingiut siulleq piffissangaatsiaq nukipaasuillu atorlugit sulissutigereersimalereermassuik.

Ullut sisamassaat qaangiutiinnartoq siunnersuummik nutaaqqinnaamik tunniussiniarnerup ersersippaa Naalakkersuisuni aqutsinerluttoqaannarani sammiveqanngivissortumik ingerlasoqarneranik Naalakkersuisullu akunneranni ataqatigiissaarisoqannginneranik.

Inui Ataqatigiinniit piumasaraarput ersarissumik susoqarneranik nassiuaasoqassasoq.

Sara Olsvig

Siulittaasoq,

Inuit Ataqatigiit

Aningaasanut Inatsit allatut ajornartuuinnermi suliaarpasippoq

2019-mut aningaasanut inatsisissatut Naalakkersuisut siunnersuutaat, Naalakkersuisut akunnerminni isumaqatigiissinnaannginnerannik ersersitsivoq. Naalakkersuisut siunnersuutiminnik naammassiniaanerminni pisarnermit sapaatit akunnerinik arlalinnik sivisunerusumik kinguaattooruteqarlutik tunniussipput, naatsorsuuteqartitsilersimagaluarlutillu suliniutinik arlaqarnerusunik imaqarnissaa.

Taamaattoqanngilarli, aningaasanullu inatsisissatut siunnersuut allatut ajornartoornermi aaqqiissutaagallartumik tunniussinertut isikkoqarneruvoq.

Inuit Ataqatigiit 2019-mut aningaasanut inatsisissamut siunnersuut soqutigalugu atuarparput. Immikkut Naalakkersuisut mittarfiliortiternissamik aningaasalersuinissamut siunnersuutaat takussallugu pissanngatigisimavarput.

Taamattaarlu aaqqissuusseqqinnissanut siunnerfiit, Inuit Ataqatigiit partiinik allanik peqateqarlutik ukiut kingulliit ingerlaneranni siunnersuusiarisimasaasa Naalakkersuisunit nanginniarneqarnerat takussallugu pissanngatigisimallugu.

Ajoraluartumilli aningaasanut inatsisissatut siunnersuut atuarlugu pakatsinarluinnarsimavoq, ilami aarlerinartortaqarmat aamma oqartariaqarpugut.

Ingammillu Aningaasaqarnermut Naalakkersuisup aningaasanut inatsisissatut siunnersuummik saqqummiussinerminut atatillugu suliarilluagaanerusumik saqqummiusserusussimanerminik, tamatumali aasap ingerlanerani naalakkersuisunut ilaasortanit allanit akineqartannginnini pissutigalugu pisinnaasimannginneranik oqaaseqarnera immikkut aarlerinartutut isigaarput. Arlaannik ajortoqavippoq.

Aaqqissuusseqqinnissat naak?

Aningaasanik amikkittuulernissap matussusernissaanut tunngasut aamma ajorluinnarput.

Qamutinut motoorilinnut taakkuninngalu eqqussuinermi akitsuutinut siunnersuutimernit taassanngikkaanni, aaqqissuusseqqinnissat sunniutaat tammarput. Akileraartarnermik ineqarnermillu aaqqissuussinissat taamaatiinnarneqarput. Inatsisissatut siunnersuummi nassuiaatini nalinginnaasuni isumaginninnermut peqqinnissaqarfimmullu immikkoortuni suliniuteqajaarnermik pinaveersaartitsinermillu oqaatsit kusanartorsuit kontoni ataasiakkaani malitseqartinneqanngillat.

Siusissukkut iliuuseqarnissamik suliniuteqarnikkut pinaveersaartitsinerlu aqqutigalugu ungasissumut sammisumik pisortat aningaasartuutaannik appartitsinissamut aqqutissaagaluarpoq.

Mittarfiliortiternissat aningaasalersorneqarnerannut piginnaatitsissutit peerussimanerat eqqumiigaarput. Aningaasanut inatsisikkut mittarfiliortiternissamiinnaanngitsoq, aammali aningaasalersuinissamut isumaqatigiinnissaannik Naalakkersuisut Inatsisartut isumaqatigiissinnaanissaat kisiat isumalluutigalugu siunnersuusiorsimapput. Suliniutit taakku angisoorsuit pingaaruteqartullu Naalakkersuisunit ersarissumik siunnerfeqarfigineqanngillat, iliuuserineqartorlu tamanna namminersorlutik inuussutissarsiuteqartunut aarlerinartoqarsinnaaneranik oqariartuuteqarnera ersarilluni.

Sipaarniutit siunertaqanngitsut

Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoq allaffissornikkut annikillisaanissamik ilimasaarivoq, annertuunillu sipaarniartoqarumaarnera tusatsiarsimavarput.

Taamaammallu qanoq pingaarnersiuisoqarsimaneranik takunissarput pissangatigisimagaluarlutigut.

Siunnersuummi saqqummiunneqartumi pingaarnersiuisoqarnanilu nutaaliortoqarnianngilaq. Akerlianilli eqqarsarluaqqaanngivilluni sipaarniarneq toqqarneqarsimalluni.

Kontonut ataasiakkaanut aningaasaliissutit nalinginnaasumik akit akissarsiallu ineriartornerat allaavigalugit nalimmassarneqartarput. Tamanna maanna aningaasanut inatsisiliami pinngilaq, taamaaliornermilu taamaallaat peqqinnissaqarfik iluarsartuussinerillu kiisalu Inatsisartut allattoqarfiat kisimik ilanngunneqanngillat.

Taamaaliornikkut ukiumut 30 mio. kr-inik sipaartoqartoq Naalakkersuisut allapput. 30 mio. kr-it taakku qanoq oqartussaqarfinnut agguataarneqarsimanerat pillugu erseqqissumik akineqarnissarput Inuit Ataqatigiinnit kissaatigaarput, sulisummi aningaasarsiaat akit ineriartornerat malillugu nalimmassarneqareerpata, assersuutigalugu isumaginninnermut, ilinniartitaanermut suliffeqarnermullu immikkoortuni suliniutinut ataasiakkaanut soraarsitsiortornermik sulianillu unitsitsiortornermik kingunerluuteqariaannanngussaaq.

Taamaaginnartitsineq

Suliniutit amerlasuut ukiut kingulliit ingerlaneranni aallartissimasavut suli aningaasanut inatsisissatut siunnersuummi takusassaanerat Inuit Ataqatigiinniit nuannaarutigaarput. Assersuutigalugu MIO-p, kulturip, timersornerup eqqumiitsuliornerullu kiisalu immikkut meeqqanut inuusuttunullu suliniutit, isumaginninnermut tunngasuni ilinniartitaanerit, peqqinnissaqarfimmi pinaveersaartitsissutaasunik suliniutit amerlanernik aningaasaliivigineqarnerat kiisalu erngup innaallagissallu akiinik assigiilersitsineq maanna nunaqarfinnut tamanut atuuttunngorlugu annertusineqarnera.

Kontolli amerlasuut manna 2018-imut aningaasanut inatsit assigilluinnarlugu inissisimanerat eqqumiiginanngitsuunngilaq. Immaqa nutaarsiassaqannginnera nutaarsiassatsialaavoq. Taamaattoqarneranilu Naalakkersuisut maanna attuuttut takorluugaqarnatillu nutaanik suliniuteqannginnersut apererusunnarsititsivoq.

Oqaatigeqqittariaqarparput pissutsinik taamaaginnartitsineq naalakkersuisooqatigiit akunnerminni isumaqatigiissinnaannginnerannik ersiutaasoraarput.

Soorunami pissutsit pitsaanerulersinnissaannut siunnersuutissaqarpugut. Ersarissaatigeqqissaassavarpullu akuersaannginnatsigut aaqqissuusseqqinnissamik suliniutaasimasut atorunnaarsinneqassappata, annermik akileraartarnikkut ineqarnermullu aaqqissuusseqqinnissat.

Killiliisa Tiliorlu pingaarnerutinneqarlik

Naalakkersuisut aatsitassaqarnermut immikkortortaqarfiup marlunnut avinneqarpoq, taamaalilluni uuliamut gasimullu tunngasoq aatsitassanut naalakkersuisoqarfiup avataanut inissinneqarluni. Tamanna pisariaqanngitsumik allaffissornikkut aningaasartuuteqarnermik nassataqarpoq, inuussutissarsiortullu ataasiinnarmik saaffiginniffeqarsinnaasimagaluarnerannik aseruisuulluni. Aatsitassaqarnerlu pillugu allannguisoqalersinnagu isumannaaqqaarneqarsimasussaagaluarput olie-mut aatsitassanullu periusissiaq nutaaq atuutilersinnagu politikkikkut siammasissumik isumaqatigiissuteqarnissaq. Aningaasat uuliamik gasimillu ujarlernermik immikkut siuarsaanissamik siunertaqartut isumatusaarnerusumik atorneqarsinnaasut isumaqarpugut, soorlu nukissiamik silap allanngoriartorneranut qajassuarnerusumik nungusaataanngitsumillu tunngaveqartumik ineriartortitsinermut atorneqarsimasinnaagaluarput, taamaaliornikkummi innuttaasut aningaasartuutaannik apparsaataasunik kinguneqartussaassagaluarmat.

Minnerunngitsumillu aningaasat ilaasa Killiliisamut, kiisami aallartinneqartumut, atorneqartarniaqarnerannik isumaqarpugut. Tassanilu immikkut ilisimasallit angalasartut meeqqanullu kannguttaatsuliorfigineqarsimasunut suliniutit nukittorsarneqarnissaat pingaaruteqarluinnarpoq.

Tunngaviusumik Inatsisissaq pillugu isumalioqatigiissitamut Naalakkersuisut aningaasanik amerlanernik immikkoortitsiniarput. Suliallu taassuma nutaamik aallartinneqarnissaa suliakkiissummillu nutaamik sanasoqarnissaa pisariaqartoq unneqqarissumik oqaatigissavarput.

Taanna eqqarsaatigilluarneqaqqaartariaqarpoq.

Taamaammallu Tunngaviusumik inatsisissaq pillugu isumalioqatigiissitamut aningaasanik amerlanerusunik atuinissaq utaqqitinneqaqqaartariaqaraluarpoq, innarluutillillu illersuisuannut Tiliumut aningaasat amerlanerusut atugassanngortinneqarlutik.

Naalakkersuisuttaaq inuit innarluutillit taperserneqartarnerat pillugu inatsisissap atuutilersinneqarnissaanik kinguartitsinermikkut ”sipaaruteqarput”. Inatsisut soorunami Inatsisartutigoortinneqaqqaartussaavoq, qinersinerli sioqqullugu suliaqarsimaneq eqqarsaatigalugu, inatsisissaq nutaaq ukioq manna ukiaanerani ataatsimiinnermi imaluunniit upernaaru ataatsimiinnissami akuersissutigineqarsinnaagaluarpoq, 2019-illu ingerlanerani atuutilersinnaagaluarluni. Suliniapallanniannginneq innarluutilinnik pingaarnerutitsinnginnertut isigaarput.

Aalisarnermut naalakkersuisoqarfik nunattalu isiginnaartitsisarfia nukittunerusut

Taamattaaq aalisarnermut naalakkersuisoqarfiup, ukiuni kingullerni kinguussaajartupiloortup, nukittorsarneqarnissaa kissaatigaarput. Aalisarnermik inatsisissamik nutarterilluni annertuumik pingaarutilimmillu suliaqarnissaq tullinnguupparput, taamaammallu sulisunik ilisimasanillu naammattunik peqartoqarnissaa qulakkeertariaqarparput.

Meeqqat tarnimikkut nappaatillit Dronning Ingridip Napparsimavissuani avatangiisaasut pillugit pitsanngorsaasoqarnissaa kissaatigaarput.

Inatsisartut Aningaasaqarnermut Ataatsimiititaliaata 2018-imi Nunatta Isiginnaartitsisarfiata 3 mio. kr-inik aningaasaliivigineqarnerunissaanik isumaqatigiissuteqarnerat pillugu Nunatta Isiginnaartitsisarfiata nukittorsarneqarnissaata attatiinnarneqarnissaa kissaatigaarput, 2019-milu qaffaanngitsoorneq assiliilluni ikkussueqqinnermi puiguinertut isigaarput.

Aammattaaq meeqqanut inuusuttunut kiisalu inunnut innarluutilinnut ulloq unnuarlu angerlarsimaffiusut nukittorsarneqarniarnerisa illutatigut pitsanngorsaasoqarneratigut takuneqarsinnaanissaa kissaatigaarput. Taamaammallu taakkununnga tunngasunik sanaartugassanik sipaartoqarnera isumaqatiginngilarput. Naalakkersuisut nuna tamakkerlugu atuuttunik angerlarsimaffinnik kommuninut, maanna isumaginninnermut tunngasuni suliassaminnik naammassinninniapilooreeqisunut nuussiniarnerat isornartuutipparput.

Naalakkersuisunit sulissutiginiarneqartut akerlianik kommunini sullissisut suliaasa amerlassusaannik apparsaanissaq anguniarlugu annertunerusumik kommuninut ikiorsiisoqarnissaa kissaatigaarput.

Inuussutissarsiornermut tunngasuni tukattumik ingerlatsineq unittariaqarpoq

Inuussutissarsiornermi tunngasuni takornariaqarnermik sulianut annikitsuinnarnik suliniuteqartoqarniarnera aarlerissutigaarput, aarlerissutigaarpummi mittarfiliortitsiniarnitsinni takornariat amerlinissaat pingaarnertut siunniuteqqagaluaratsigut. Islandimisulli amerlasoorsuakkaanik takornariartitsineq,  piujuaannaartitsiniarnermik aallaaveqanngitsoq, kissaatiginngilarput. Taamaaliornissami inuussutissarsiornikkut suliniutit assigiinngitsut atorlugit nunap immikkoortuini ataqatigiissaakkamik aaqqissuussamillu kommunit suleqatigalugit iliuuseqarnissaq pisariaqarpoq, tamannalu aningaasanut inatsisissatut siunnersuummi takusinnaanngilarput.

Inuussutissarsiornermut tunngasunik suliniuteqarfigineqartut tukattunngorsimasut isumaqarpugut, tassanimi aningaasat avinneqarput taamaammallu suliniutit arlaannaannulluunniit pimoorussilluni suliniartoqanngilaq.

Takornariat amerlinissaannik ilimagisatsinnut ikorfartuisumik nutaaliornermut suliffinnillu aallartitsinernut anguniagaqartumik suliniuteqartoqannginnera maqaasivarput.

Sinneqartoortoqarpa amigartoortoqarpaluunniit?

Aningaasanut inatsisissatut siunnersuutip saqqummiunneqarnerani Aningaasaqarnermut Naalakkersuisup suliffeqarfiit akileraarusersorneqarnerat, sulinermut ilanngaat kiisalu mittarfiit ukiaq manna annertuumik sammineqartussaanerat oqaatigaa.

Taamaammat Inuit Ataqatigiit maanna annertuumik paaserusuleqqavarput Naalakkersuisunuku sorusuttut?

Mittarfiliortiternernummi aningaasalersuinerit aningaasanut inatsimmit peerneqarsimapput, aalisarnermut politikimut erseqqissumik nalunaaruteqartoqanngilaq kiisalu ”Akileraartarnermi akitsuusiisarnermilu isertitaqarnerunissanut sillimmatit” tamakkiisumik 80 mio.kr. ukiunut sisamanut aningaasartalerneqarsimasumut (konto 24.13.50) annertunerusumillu nassuiarneqanngitsumik ikkussisimapput, taamaallaalli aappassaaneerinninnermi pingajussaanerinninnermiluunniit saqqummiunneqartussatut oqaatigineqarsimalluni, taamaammat apeqquterpassuanngoqqapput akissutissaqartinngisavut.

Taamaammat isumaqatiginninniarnissat aallartivinnginneranni Naalakkersuisut sorusunnerannik paasisaqaqqaarusuppugut. Aningaasanut inatsisissatut siunnersuut, Naalakkersuisut nutaat nunatta innuttaasalu siunissaannut qanoq pilersaaruteqarnerannik takutitsisussaagaluaq pissangalluta utaqqisimavarput. Siunnersuulli siunnerfinnik anguniakkanillu ersarissunik takutitsinani apeqquterpassuarnik pilersitsivoq, tamannalu Naalakkersuisut siunnerfeqaratik  siulersorneqannginnerannillu ersarissumik takutitsivoq.

Kiffartuussinissamut isumaqatigiissummut atorunnaarsinneqarsinnaanngitsumut Siumut, Demokraatit  aamma Atassut akisussaanerpaapput

Ilaasunik assartuussinermut atatillugu Diskolinemik kiffartuussinissamik isumaqatigiissutip 31. December 2020-ip tungaanut atuuttup atorunnaarsinnissaannut periarfissaqanngilluinnaasarnera Ineqarnermut Attaveqatigiinnermullu Naalakkersuisup Simon Simonsenip  naqissuserpaa.

2016-imi kiffartuussinissamik isumaqatigiissutip atsiorneqarnissaa sioqqullugu Inuit Ataqatigiinniit erseqqissaatigineqarpoq kiffartuussinissamik isumaqatigiissutip pineqartup atuutsinneqalerneratigut kiffartuussinerup ajorseriarnissaa ilimanaateqartorujussuusoq. Taamanikkut sakkortuumik kaammattuutigineqarpoq kiffartuussinissamik isumaqatigiissutissaq Siumup, Demokraatit Atassutillu suliaat atsiorneqassanngitsoq ajorseriaataasussat pilerumaarnerannik siuningaanit eqqoriareersinnaasagut aaqqeqqaartinnagit. Taamaaliortoqanngilarli.

Siumut, Demokraatit aamma Atassut amerlanerussuteqanermikkut kiffartuussinissamik isumaqatigiissut atuuttussanngortippaat, isumaqatigiissullu taanna ullormit siullermiit atuisuni isornartorsiorneqarpoq, isornartorsiuinerlu qasukkarani taamaaginnarpoq.

Taamaattumik inissaminiippoq Inuit Ataqatigiinniit piumasarigatsigu kiffartuussinissamik isumaqatigiissutit 1. Januar 2021-ip kingorna atuutilertussat pillugit piareersarneq Naalakkersuisunit piaartumik aallartinneqassasoq.

Suleqataassaagut tunniusseqataallutalu siunissamut atuuttussamik aaqqiissutissamik suliaqarnermut, taamalu innuttaasut nunami isorartuumi pitsaanerpaamik kiffartuunneqarlutik angalanissaannut qulakkeerinneqataajumalluta.

Avaqqunneqarsinnaanngitsorli tassaavoq Siumut, Demokraatit aamma Atassut tassaammata kiffartuussinissamut isumaqatigiissummut atorunnaarsinneqarsinnaanngitsumut taassumalu malitsigisaanut akisussaanerpaat, qilanaaraarpullu atuisunut pitsaanerpaamik atuutsinneqartussamik kiffartuussinermut isumaqatigiissummik suliaqarnissatsinni taakkunannga isummersuutaajumaartut takunissaat.

Linkit pisamut attuumassuteqartut:

Múte B Egede: https://ia.gl/google426c9ea506fcddea.html/gl/category/nutaarsiassat/page/11/

Sara Olsvig: https://ia.gl/google426c9ea506fcddea.html/gl/category/nutaarsiassat/page/12/

Ikinnerussuteqarluni oqaaseqaat 2016: https://inatsisartut.gl/documents/finafg/2016/730_Finansafg_akissut.pdf

 

Sofia Geisler

Inuit Ataqatigiit

Inuit – ataatsimoorneq siuariartortoq

Aggustip qulingiluaat tassaavoq Naalagaaffiit Peqatigiit nunat inoqqaavinut ullorititaat.  Ulloq manna ukiuni qulikkaani kingullerni ataatsimoorussamik pisinnaatitaaffitsinnut ilungersorluta sorsussimanerput nalliussitigu.  Ullormili matumani aamma pisinnaatitaaffiit taakkua minnerunngitsumillu pisinnaatitaaffeqarnerup inuiaqatitsinni pisussaaffinnik malitseqarnera eqqarsaatigisigit.

Naggueqatigiit Inuit siuttuisa nunarsuarmi nunat inoqqaavisa akuerineqarnissaat annertuumik suliaqarnermikkut ilungersuutigilluarsimavaat assinganillu tunngaviusumik inuit pisinnaatitaaffii, arnat pisinnaatitaaffii, meeqqat, inuusuttut inersimasullu pisinnaatitaaffii pillugit tamatta sinnerluta Inuit Issittormiut Siunnersuisoqatigiivi (ICC) aqqutigalugit qimoqataasimallutik.

ICC-p Utqiagvimmi aasaq manna ataatsimeersuarnerani issittumi Inuit najugaqartugut nunat killeqarfii akimorlugit ataatsimoornitta qanoq pingaaruteqartiginera naqissuseqqinneqarpoq. Naalagaaffiit killingi qaangerlugit oqaatsivut, kulturi pisuussutinillu atuinitsigut avitseqatigiinnerput ataatsimoorfigaavut. Ataatsimoorussineq tamanna eriagissavarput minnerunngitsumillu peqataaffigissavarput.

Inuiattut akuerineqarnissamut ilungersornerput aammalu ataatsimoorussamik pisinnaatitaaffitta akuerineqarnissaannut sorsunnerput inuttut ataasiakkaatut pisinnaatitaaffitsinnut attuumassuteqarput. Minnerunngitsumik anguniagaqarneq tamanna pisinnaatitaaffitta akuerisaasut inuiaqatigiinni tangilimmik atuutsinnissaannik pisussaaffiliivoq.

ICC-p ataatsimeersuarnerani naggueqatigiit Inuit akornanni unammilligassat assigiiaarmata ersersinneqarpoq. Meeqqanik kinguaassiutitigut atornerluineq, peqqissutsikkut unammillernartut, angerlarsimaffeqannginneq minnerunngitsumillu nunagisatsinnit nunanut allanut nutsernerup akiornissaanut unammilligassaqarneq annertuvoq.

Taamaattumik piffissanngorpoq inuit pisinnaatitaaffii ukiuni qulikkaani kingullerni sorsuutigisimasatta nunagisatsinnut angerlaallugit inuiaqatigiinni atuuttussatut sulissutiginissaat.  Meeqqat pisinnaatitaaffii, arnat pisinnaatitaaffii, kinaassuseqarnissamut kiffaanngissuseqarneq oqaatsinullu pisinnaatitaaffiit, taakku tamarmik Naalagaaffiit Peqatigiit nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffii pillugit nalunaarutaanni aalajangersarneqarsimapput.

Matumani Inuit akornanni avitseqatigiinnikkut pisinnaatitaaffiillu atuutsinnissaannut alloriaqqinnissamut periarfissagissaarpugut. Inuit Ataqatigiit kaammattuutigaarput issittumi Inuit nunaanni suleqatigiinnerup sutigut tamatigut annertusarneqassasoq. Nukinnik aallerfissaqarpugut ilisimasanillu avitseqatissaqarluta.

Suliniut Pikialasorsuaq kalaallit canadamiullu akornanni suleqatigiiffiusoq assersuutissaqqissuuvoq. Pisuussutinik imarpitsigullu ataatsimoorussaqarnerput paatsoorneqarsinnaanngilaq. Matumani periarfissatsialaavoq naggueqatigiit Inuit aallaavigaluta naalagaaffiit akimorlugit ataatsimoorussamik aqutseqatigiilersinnaanerput. Taamaattumik Naalakkersuisut Pikialasorsuaq pillugu suliamik aallussineroqqullugit sakkortuumik kaammattorumavagut, Kalaallillu Nunaat sinnerlugu suliamut Pikialarsorsuaq-mut tamakkiisumik taperseeqqullugit.

Manna iluatsillu ICC-p siulittaasuatut ivertinneqartoq Dalee Sambo Dorough siulittaasunngorneranut pilluaqqorusupparput. Toqqissisimavugut Dr. Dorough ukiuni sisamani tulliuttuni sinnerluta peqatigalutalu sulisussanngormat.

 

Sara Olsvig

Siulittaasoq, Inuit Ataqatigiit

Kommune Qeqertalimmi Inuit Ataqatigiit naapeqatigiinnissaat

Qasigiannguani peqatigisigut

Inuit Ataqatigiit kattuffittut ukiuni 40-ni piusimanera malunnartinniarlugu kommunikkaartumik aasaanerani naapisimaartitsinerit aallarnerlugit Kommune Qeqertalimmi aaqqissuussami soqutiginnittut tamarmik tikilluaqqullugit Qasigiannguani aaqqissuussami pilersaarut ugguuna takusinnaavat

Naapisimaarneq aallarnerlugu Qasigiannguani inersimasunut qititsisoqassaaq tallimanngornermi 10.august 2018 na.22-03.00 tungaanut

Akitsuusersuinissamik siunnersuut sammiveqanngitsoq

Akitsuutit pissuserisanut nalimmassartumik, avatangiisinut erianginnittumik isumatusaarnerlu tunngavigalugit eqqunneqartassapput. Tassa Inuit Ataqatigiit tunngavisumik isumarput.
Taamaammat Naalakkersuisut akituusersueriaasissanik siunnertuutigisaanngut arlalinnut isumaqataanngilagut. Akitsuutitut siunnersuutit sammiveqanngitsutut isigaavut avatangiisinullu erseqqissumik politikkeqarnermik ujartuivugut.

Nunatsinni avatangiisinut annikinnerusumik sunniutilinnik biileqarnerulernissamik kissaateqarpugut. Taamaammat biilit innaallagiartortut plug-in hybridillu akitsuuserneqarsimannginnerat tamakkiisumik tapersersorsimavarput isumaqarpugullu akitsuuserneqannginnerat ingerlaannassasoq. Biileqarnikkut avatangiisinut innarliinnginnerusumik ingerlatsinissamut pissutsinut nutaanut suli ikaarsaariartortoqarpoq. Illoqarfinni amerlasuuni suli innaallagissamik immiiissutinik ikkussuisoqanngilaq maannakkullu akitsuusersuineq ineriartortitsinermut tamatumunnga ajoqusiissaaq minnerunngitsulillu avatangiisinut politikkimik allanngortitsilluinnarnerussaaq.

Akerlianilli isumaqarpugut ATV-t qamuteralaallu akitsuuserneqarunnaavinneqassanngitsut. motoorillit taakkua nipimik ingammillu silaannarmik, imermik nunamillu avatangiisinillu mingutsitsisuupput.

ATV-lli qamuteralaallu soorlu nunalerinermi nunaqarfinnilu eqqaavilerinermut arnartarfilerinermilu atorneqartut annikinnerusumik oqimaassuseq malillugu akitsuuteqarnissaat kissaatigaarput.
Tamatuma saniatigut piffissanngornasoraarput traktorinut motoorilinnullu allanut nunalerinermi atortunut eqqussinermut akitsuusersuineq annikillineqassasoq.

Akitsuutinik nutaanik eqqussinissamut siunnersuutigiumavarput umiarsuit uuliamik kinertumik orsutortut tulannganerminnilu motooriminnik ingerlaaginnartitsisartut, assersuutigalugu takornartaatit avatangiisinut akitsuuserneqassasut. Mingutsitsinermi tamanna annikillisartariaqarpoq inoqarfinnimi peqqissutsitsinnut avatangiisitsinnullu sunniuteqartarmat.
Motoorillit avatangiisinullu akitsuutit pillugit isumaqatiginninniarnernut qaaqquneqarnissarput qilanaaraarput. Avatangiisit avatangiisinullu politikki erseqqissoq qitiutinneqarniarlik. Tamanna Naalakkersuisunit erseqqissuliuutigineqarnissaa amigaatigaarput.

Stine Egede
Eqqissisimatsitsinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaliamut ilaasortaq
Inuit Ataqatigiit

Aalisarneq pillugu isumaqatiginninniarnissat pillugit akissut naammaginanngitsoq

Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisup Erik Jensenip Inuit Ataqatigiit siulittaasuata Sara Olsvig-p § 37 tunngavigalugu apeqqutaanut nr. 152-mut akissuteqaqqammerpoq. Naalakkersuisoq aasaq manna Sermitsiaq.AG-mut oqarpoq ”Nuna tamakkerlugu aalisarnermut inatsisip isumaqatigiissutigineqarnissaa anguniagaavoq” kiisalu ”Inatsisartuni illuatungiliuttunik isumaqatiginninniaqateqassaanga, inatsit sapinngisaq tamaat siamasissumik tunuliaquteqartinniarsaralugu”.
Taama nalunaaruteqarnera Inuit Ataqatigiinnit nuannaarutigisimaqaarput. Aallaqqaataaniillimi nuna tamakkerlugu isumaqatigiissutigineqartumik naammassisaqartoqarnissaa piumasarisimavarput partiitullu illuatungiliuttuni siuttutut inatsisissaq pillugu kinguneqarluartussamik isumaqatiginninniarnernut peqataanissarput akisussaaffittut isigaarput. Aalisarneq aningaasarsiornitsinni pingaarnertut inissisimavoq inuussutissarsiullu patajaatsumik ingerlanneqartariaqarpoq. Tamanna angussallugu politikkikkut sulilluartoqartariaqarpoq isumaqatiginninniarnikkullu siamasissumik amerlarnerussuteqarluartunillu tunuliaqutserneqarsinnaasumik naammassisaqartoqartariaqarluni.

Taamaammat Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisup akissutimini, ”inatsisissatut siunnersuut Naalakkersuisut iluminni suliassaattut isigineqassasoq” partiillu susassaqartullu ”Naalakkersuisut inatsisissatut siunnersuutip ilusissaa isumaqatigiissutigilersimariarpassuk” aatsaat peqataatinneqarnissaannik oqaaseqarnera pakatsissutigaarput.
Naalakkersuisut siamasissumik isumaqatigiissuteqartoqarnissaa kissaatigisimappassuk maannakkut, inatsisissatut siunnersuummi sammiviit pingaarnerit inissisiterneqannginneranni, partiit peqataatittariaqarpaat. Inuit Ataqatigiinnit piareersimavugut. Naatsorsuutigaarput siorna ukiaanerani inatsisissatut siunnersuutaagaluarsimasumik siullermeerinninnermi iluatsitsinngitsoorsimaneq ilinniarfigisimallugu partiinik isumaqatiginninniavinnissaq uatsituulli Naalakkersuisut pingaartitsigissagaat.

Aalisarnermut inatsit kingunerisaalu nunatta aningaasaqarneranut sunniuteqarluinnartuupput. Naalakkersuisut isertukulukkunnaarlutik qanoq aalisarnermut politikkeqarnerlutik oqaluttuartariaqarlerput. Isumaqatiginninniavinnernut appakaattariaqalerpugut, suliassarmi aningaasarsiornitsinnut maannamut pingaarnertut inissisimavoq siunissamilu aamma aningaasarsiutaalluarnissaa qulakkeertariaqarparput.
Erseqqissumik kaammattuuteqassaagut; isumaqatiginninniarnernut piaartumik qaaqqusisoqarniarli, ataatsimoorluta inuussutissarsiuterput pingaarnerpaaq tunngavilersorluarsinnaaniassagatsigu.

Sara Olsvig
Siulittaasoq, Inuit Ataqatigiit

Inatsisartut sulinissaannut periarfissinneqarlik

Mittarfiliornissat pillugit Inatsisartut qulaatiinnarlugit qanoq suleriuseqartariqarnermik Naalakkersuisut arlaleriarlutik tusagassiorfitsigut oqaaseqaqattaarnerat pissusissamisuunngilluinnarpoq. Nalakkersuisut ataqqisariaqarpaat inatsisissatut siunnersuutertik maanna Inatsisartunit suliarineqarmat Inatsisartunilu ilaasortat amerlanerussuteqartut suliap nukingerfiunngitsumik sukumiisumillu suliarineqarnissaa kissaatigimmassuk.

Manna aqqutigalugu aammaarluta Inatsisartut siulittaasuat kaammattorumavarput Naalakkersuisunut ersarissaaqqullugu suliariaatsip ataqqineqarnissaanik aammalu qulangiisutullusooq Inatsisartut sulinissaanut sunniiniarneq akuerineqarsinnaanngitsoq unitsinneqarluinnartariaqartorlu. Pissaanerummi qanoq agguarneqarsimaneranut ataqqinnippalaanngitsumik oqariartoqattaarnerit ataqqeqatigiilluni suleqatigiinnissamut iluaqutaanngimmata.

Naggataatigut Inuit Ataqatigiit ersarissarumavarput akisussaassusilimmik attaveqaqatigiinnermut aaqqissuusseqqinnissanut peqataanissanut piareersimagatta. Pingaartilluguli inuiaqatigiit aningaasaataat atorlugit aningaasaleerujussuarnissat suliarinerat peqqissaartumik nukingerfiunngitsumillu toqqammaveqarluni ingerlanneqassasoq.

Ikiaroornartumik atuinermut pinaveersaartitsineq katsorsaanerlu annertusisariaqarpagut

Ikiaroornartoq akiorniarlugu ullorititami 26.-ni juni oqaaseriumasat.

Ikiaroornartoq nunatsinni ajornartorsiutaavoq annertooq, soorlu ullut kingulliit eqqartuussinerup annertuup tamanna  takutikkaa.

Meeqqat, inuusuttut, inersimasut utoqqaalluunniit ikiaroornartumik atuilinnginnissaat suliniutigiuarneratigut inuit ikiaroonartumut naaggaarsinnaasut amerlisartariaqarpagut. Ikiaroornartoq ajoraluartumik sukkulluunniit eqqussuunneqartoq akioruminaassinnaavoq. Taamaammat inuit amerlanerpaat pinaveersaartissinnaagutsigit akiorsinnaavarput.

Pinaveersaartitsineq.

Pinaveersaartitsineq annertooq ingerlanneqartariaqarpoq. Angerlarsimaffiit, angajoqqaat meeqqaminnut perorsaanerminni ilaatittuartariaqarpaat meeqqat ikiaroornartumut ingalassimatinniarnissaat. Pisortat uagut angajoqqaanut tapersertariaqartunut ikioqusunullu saaffissanik amerlanernik tikikkuminartunillu pilersitsisariaqarpugut.

Sunngiffimmi sammisassat peqqinnartut amerlanerusariaqarput, assigiinngitsuusariaqarlutillu. Timersorneq aamma pinaveersaartitsilluarpoq, taannali kisat isumalluutiginagu nipilersorneq, qitinneq allarpassuillu neqeroorutigiinnarnagit atorluarneqarnissaannik aqqutissiuussisariaqarpugut.

Katsorsaaneq.

Ikiaroornartumik atuilereersimasut ajattornagit, asoortiinnarnagit neqeroorfigisariaqarpagut katsorsaavinnik assigiinngitsunik, inuimmi imminnut katsorsaariaaseq naleqqunneq toqqarsinnaasariaqarpaat.

Inuk ikiaroornartumut kisimi sorsulluni misigissanngilaq, inuiaqatigiit tamatta sorsuttariaqarpugut, utoqqaagutta inersimasuugutta inuusuttuuguttaluunniit. Ataatsimoorluta sorsunnerput nukittorsartuartigu.

 

Mimi Karlsen, Inuit Ataqatigiit

Siorapaluk pillugu apeqqutip akineqarnissaa kinguartinneqarpoq

Siorna Siorapalummi nunap sisoornikuunera pillugu §37 aqqutigalugu Naalakkersuisunut apeqquteqaasiama akineqarnissaa kinguartinneqarpoq.

Apeqqusianni ilaatigut apeqqutigivakka qaqugu illut aqqutaasartullu eqqugaasimasut aaqqissuunniarneqarnersut, akisussaaffillu sumiinnersoq.

 

Naalakkersuisumiit allakkatigut akineqarpunga apeqqut pisariummat, avataaniillu akissutissarsinissartik utaqqisariaqarmassuk apeqqutiga aatsaat sap. Ak 28-mi akineqarsinnaassasoq, tassa julip qiteqqutilernerani.

 

Kissaatigaarpulli apeqqutima akineqarnissaa kinguartikkaluartoq Siorapalummi siornali siallerujussuarnerata kingorna sisoornerani, illut aqqusinerlu iluarsartuutipallannissaat kinguarsarneqaqqissanngitsoq.

 

Mikivsuk Thomassen

Ilulissani innuttaasunik naapitsineq

Aprilimi Inatsisartunut qinigaasoq Sofia Geisler, Inuit Ataqatigiit, ilisarititsinertalimmik qinersisartunik naapitsissaaq Ilulissani, pingasunngorneq 20. juni 2018, nal. 19:00-21:00, Ilulissani Majoriami.

Aggialluarisi.