Tarnimikkut nappaatillit

All.: Inatsisartunut ilaasortat Agathe Fontain & Mimi Karlsen, Inuit Ataqatigiit

 

Inuit Ataqatigiit Inatsisartut upernaakkuut ataatsimiinneranni tarnimikkut nappaatillit atu-gaat immikkut sammisimavagut, siunnersuuteqarnikkut oqallissaarinikkullu.

Nunatsinni tarnimikkut nappaatillit amerlasoorujussuupput, ima amerlatigalutik innuttaasut nappaataannik taaneqartarluni. Tamatta eqqugaasinnaavugut.

Inoqatitsinni inuunerup ingerlanerani pingasut akornanni ataaseq eqqugaasarpoq, annerusumik minnerusumillunniit. Eqqugaasunullu ilaqutaanullu annertuumik sunniuteqartarluni.

Innuttaasut ataavartumik nappaatillit  akornatsinni ikiorluarneqarnissaminnik pisariaqartit-sisuupput. Ikiorsiinimininnguaq annikitsutut isikkoqarsinnaasoq nappataannut annikillisitsisarpoq, inunnut pineqartunut naliitsuusoq.

 

Nappaatip sunniutai assigiinngissinnaasarput, pisariaqarluinnarporli inuit pineqartut kikkun-nit tamanit sullinneqarneri eqqumaariffiginissat.

Tarnimikkut nappaatillit ilaqarput sullinneqarnerat pitsanngorsaraanni suliffeqarsinnaasut ilaatigut ullormut  8 time-unngikkaluartoq, immaqa 4 time-t.

Ilarpassuaqarput angerlarsimarusaartut inunnik allanik takorpiassanatik, susassaqanngit-sutut misigisilimalersimasut, ilaatigut imminnut mattullutik inuuneqalersimasunik, tassa imminiigaasunik.

 

Nunap innutani tarnimikkut napaatillit ataqqigunigit pisussaaffeqarpoq sullinneqarnerat pitsaasuutissallugu, sullitassanilu eqqumaariffigisallugit.

 

Pisortat pisussaaffeqarput

Pingaaruteqarpoq Namminersorlutik Oqatussat kommunillu qanimut suleqatigiinnissaat. Namminersorlutik Oqartussat pisusaaffigaat ungasissumik nakorsiariaaseq atorlugu  nakor-siartitsinissani, tassanngaannaq pisariaqartitsisut kisiisa pinnagit. Pinaveersaartitsinerup anersaavani tamanna sioqqullugu nakorsiartitsisarnissaq pingaartinneqartariaqarpoq, taa-maaliornikkummi pinasuartumik (akut) nakorsiartussat ikinnerpaaffimmiilersinnaapput.

 

Sulisunut atugassarititaasut pitsaasuusariaqarput, nalilersuisarnerlu assigiiartoq pisariaqarpoq.

Innuttaasut paasinninnerunissat nappatip qanoq ittuuneranik annertusartariaqarpoq. Paat-suuinikkut annernartunik eqqugaasoqartarmat, immaqa tamanna siunertaanngikkaluartoq.

 

Nappaammik atugaqartunut pitsanngorsaassagutta tarnikkut nappaateqarneq oqallisigineru-sariaqarparput, ilaqutariit, nunaqqatigiit, inuiqatigiillu iluanni oqallisigineqarluarnerata kingunerissammagu nappaammik nalaataqartut oqaluuserinninnissaminnut oqilisaanneqarnissaat.

 

Inuit Ataqatigiit neriuutigivarput eqqarsartaatsimikkut nappaatillit kiffartuunneqarnerat sullinneqarnerallu malunnaatilimmik pitsanngoriaateqartinneqarumaartoq. Taamaattumik qulakkeertariaqarpoq eqqarsartaatsimikkut nappaateqartuusunut qanigisaannullu ataqati-giissaakkamik isumaqarluartumillu ikiorsiinissamik neqerooruteqartuarnissaq, aamma ine-qarnikkut, suliffeqarnikkut sunngiffimmilu sammisassaqartitsinikkut periarfissat ilanngullugit – ataasiakkaat naleqarluartumik ataqqinassusilimmillu inuuneqarnissaat qulakkeerumallugu.

 

Meeqqat inuusuttullu

Inuit Ataqatigiit tungaanniit kissaatigaarput meeqqat inuusuttullu sullinneqarnerat pingaar-tinneqassasoq – minnerunngitsumik siusissukkut qanoq iliuuseqarnissaq periarfissiissuti-giniarlugu. Siusissukkut meeqqat atugaat, innarluutigisinnaasaat paasineqarpata, iliuuseqa-jaartoqarneratigut kingusinnerusukkut tarnikkut nappaateqalersinnaaneq millisarniarlugu. Ullumikkut meeqqat atualereeraangata aatsaat ajornartorsiorsinnaanerat paasineqartarpoq, tamannalu unitsittariaqarparput tarnip nakorsaanit misissortitsisinnaannerit siusissumi pi-sinnaanngortillugit.

 

Tarnikkut nappaateqalernerup siusissukkut paasineqarnissaa qulakkeerniartariaqarpoq, qanigisaasut ilaqutaasulluunniit pisariitsumik pasitsaassinertik pillugu nakorsaqarfimmut saaffiginnissinnaaneratigut. Nakorsaqarfiullu qulakkeerniartariaqarpaa periarfissaq sivikitsoq atorlugu tarnip nakorsaanik misissortissinnaanissaq. Ilaatigummi takusarparput napparsimasoq ajornartorsiortorujussuanngoraangat aatsaat paasineqartarnera. Tamannalu ilaqutaasunut ernumarujussuartitsisarpoq, annikilliorujussuartitsillunilu, tamannalu minnerpaaffianiitinniartariaqarparput.

 

Imigassaq ikiaroornartorlu

Inuit Ataqatigiit taanngitsoorumanngilaat tarnikkut nappaateqalernissamut qanillitaa-sinnaasut, imigassap ikiaroornartumillu atuinerup millisartuarnissaa pingaartikkatsigu. Miserratigisinnaanngilarpummi tarnimikkut nappaateqartut arlaqaqisut imigassamik ikia-roornartumilluunniit aallaaveqartarnerat. Tamannalu kommunit Namminersorlutillu Oqartussat innuttaasut peqatigalugit iliuuseqarfiginiartuartariaqarpaat.

 

2010-mi tarnikkut nappaatilinnik sullissineq pillugu nassuiaammi ilaatigut nalunaarutigineqarpoq nunatsinni inuuttaasut 900 miss. annertuumik eqqarsartaatsimikkut nappaate-qartuusut. Taamaattumik qulakkeertariaqarpoq ataqatigiissaakkamik isumaqarluartumillu ikiorsiinissamik neqerooruteqarnissaq aamma ineqarnikkut, suliffeqarnikkut sunngiffimmilu sammisassaqartitsinikkut periarfissat ilanngullugit  ataasiakkaat naleqarluartumik inuuneqarnissaat qulakkeerumallugu.

 

Suleqatigiilluarnissaq

Inuit Ataqatigiinnit pingaartipparput suliffeqarfiit akimorlugit suleqatigiilluarnissaq. Eqqar-sartaatsimikkut nappaatillit ataavarnerusumik ikorfartorneqarnissamik pisariaqartippaat isu-maginnittoqarfimmi, tapersersuisutut sullissisuni, napparsimaveqarfimmilu sulisut suliffitik akimorlugit suleqatigiilluarnissaat. Isumaginnittup nalunngittariaqarpaa nakorsaqarfiup qa-noq iliornera, tamakkulu ilaqutaasut aamma nalunngittariaqarpaat. Suleqatigiinnerat ataat-simut siunnerfeqassaaq, ataqatigiissaagaassallunilu. Inunnik isumaginnittut ikorfartuisullu  sullissinermi qitiupput. Inunnik isumaginnittunik amigaateqarnerujussuaq, ikorfartuisullu taarserarnerujussuat pinaveersaartariaqarpoq, pikkorissaajuarnikkut ilinniarfissanillu periarfissiiuarnikkut.

 

Sinerissami sullissisut assigiiaamik sulisinnaanissaat ilinniagaqartitsinikkut anguneqarsinnaavoq. Namminersorlutik Oqartussat ilinniartitsineq pikkorissaajuarnerlu ingerlatta-riaqarpaat, kommunini sulisut pikkorissartuarnissamik periarfissaqalersillugit. Aammattaaq ilaqutaasut pikkorissarneqartariaqarput, taakkuummatami ulluinnarni napparsimasumut qaninnersaasut.

 

Ilinniartitsineq

Namminersorlutik Oqartussat kommunillu suleqatigiissutigilluinnartariaqagaat tassaavoq tarnimikkut napparsimasunik sullissisut ilinniagaqarlutillu pikkorissartuarnissaat. Nappar-simasutuulli allatut tarnimikkut napparsimasut pisariaqartitsipput ilisimasalimmik nalililer-neqarlutillu pilersaarusiuunneqarnissaminnik. Tarnimikkut napparsimasut ulluinnarni inuu-nerat pitsanngorsarniarutsigu suliffissaaleqisunik tiguinnakkanik sulisoqarneq minnerpaaf-fimminiitittariaqarparput, tassami tarnimikkut napparsimasut pisariaqartinnerpaavaat ullut toqqissisimanartumik takorlooruminartumillu ingerlanneqarnissaat. Tamannalu Kommunit Namminersorlutillu Oqartussat akisussaaffigaat.

 

Napparsimasut aamma sammisassaat assigiinngitsuusariaqarput. Pikkorissartinneqarsin-naanerit periarfissaajuartariaqarput, suliffeqarsinnaanermut imaluunniit soqutigisaqarsin-naanermut ammaassissammata.

Nappaateqartoq ikiorneqartariaqartarpoq sumik allamik pikkoriffeqarneranik taassuminngalu ineriartortitsissinnaaneranik. Sunaluunniimmi pikoriffik imminut tatiginermik pilersitsisarmat, nappaateqaraanni peqqikkaanniluunniit.

 

Maniitsumi periuseq

Inuit Ataqatigiit naggataagut ilanngukkumavarput Maniitsumi misilinneqarsimasup maanna aamma ullutsinni atorneqarsinnaanera innersuussutigalugu.

Maniitsumi ukioq 2000 aallartinnerani pilersinneqarput assigiinngitsunik ilinniagallit katsor-saasartoqatigiit, akuullutik tarnip nappaataanik katsorsaavik, peqqinnissaqarfik, kriminalforsorgi aamma politiit. Katsorsaasartoqatigiit suliassaraat tarnikkut napparsimasut pisa-riunerpaat ikiussallugit, ataatsimiinnerit aalajangersimasut, ataavartut aaqqissuulluakkallu atorlugit.

 

Periutsimi tassani misilittakkat pitsaasupilussuupput.

Aallartisarnermi Maniitsumi periutsip pisariaqartippaa sulisunik piginnaanngorsaanissaq, periutsip eqqukkiartornerani sulisut akuusut tamarmik piffissaqarfiginerunissaat.

Maniitsumili periutsip atornerani misilittakkat takutippaat, piffissaq ungasinnerusoq isigalugu pisortat aningaasanik sipaarnerulerumaartut, angalanermut aningaasartuutitalinnik pinngitsaaliilluni unitsitsiartortarnerit killeqarnerulissammata kiisalu ullukkut unnukkullu aporaannerit ikinnerulerlutik.

 

Innuttaasunut tarnikkut napparsimasunut ima ilaqutaasunulluunniit Maniitsumi periutsip atulersinneqarnera pitsaanerusumik katsorsaariaaseqalernermik kinguneqarsimavoq kiisalu toqqissisimanerunermik, ilisimasaqarnerulernermik aamma paaseqatigiinnerunermik pilersitsisimalluni.

 

Inuit Ataqatigiit Kattuffiat

Imaneq 2
Postbox 321
3900 Nuuk
Kalaallit Nunaat
Phone: (+299) 329888
Website: http://www.ia.gl
Email: ia@ia.gl